öğrenme süreçlerine özgü ve ilgili konulara özgü çok sayıda faktör devreye
girdiğinden bahsetmektedir.
9. Suçlu davranış, genel ihtiyaç ve değerlerin bir ifadesi ise, bu genel ihtiyaç ve
değerler tarafından açıklayamaz çünkü suçlu olmayan davranışlar da aynı genel
ihtiyaç ve değerlerin bir ifadesidir (s. 129-130).
Ayırıcı Birliktelikler Teorisi, suçlu eylemlerin doğuştan olmadığını yakın çevre ile
etkileşim halinde öğrenileceğini ve öğrenmenin tüm çeşitleri ile sağlanacağını
ispatlamaktadır. Çocuk suçluluğunda çocuğun içinde yetiştiği toplumun değerlerine uyum
sağlaması bazen suç farkındalığını etkilemektedir. Bu bağlamda tez kapsamında
görüşmecilere Çocuklar yaptıkları eylemin suç olduğunun farkında mıdır? Sorusunun
cevapları bu teori perspektifinden yola çıkılarak oluşturulmuştur.
3.2.5. Sürüklenme ve nötrleştirme kuramı
Sürüklenme kuramı, David Matza tarafından suçlu olma sürecini bir gencin nasıl
deneyimlediği ilgisi üzerine inşa edilmiştir. Matza’ya göre; suçlu olma sürecinin bir gencin
kendisini kanunların ahlaki bağlarından soyutlayarak nötralize ettiğinde ve suça
sürüklendiğinde başladığına dikkat çekmektedir (Bartollas ve Schmalleger, 2017: 110). Bir
toplumdaki ortak değer ve yargıların olması yani toplumun değeri ile sapkının değeri
arasında bir noktada ortak benzerlikler olduğunda suçlu, baskın normlara inançla bağlı kalır,
ancak pratikte birçok nedenden dolayı bu normları etkisiz hale getirir.
“Matza’ya göre sürüklenme; suçlunun geçici olarak düzen ve suç arasında gidip
geldiği, suç ve düzenin taleplerine yanıt verdiği, bir onunla bir bununla vakit geçirdiği fakat
kendini adamayı öteleyip karar vermekten kaçındığı bir durum veya süreçtir. Bu şekilde kişi
suç işleme ve düzene uyma arasında sürüklenmektedir” (Bartollas ve Schmalleger, 2017:
111).
Matza, suçluların toplumun değerlerine karşı çıkmayan, saygılı olan kişiler
olduklarını savunmaktadır (Güçlü ve Akbaş, 2019: 56). Bu bağlamda yapmak ile olmak
arasında önemli bir fark vardır. Suçlu özne kendisine, esasen ben hırsız bir mıyım yoksa
sadece hırsızlık yapmak zorunda mı kaldım? sorusunu sormalıdır. Matza’ya göre, özne eğer
kendisini hırsız olarak tanımlıyorsa ise sapkın kimliği pekişmiş olacaktır. Eğer suç eylemini
gerekçelerini, yaptığının normal bir durum olduğunu söylediklerin de ise kendilerini
yaptıkları işten nasıl koruduklarını anlamamız açısından bir önem arz etmektedir (Haines,
1981).
30