kişinin hedefe yönelik eylemlerini etkileyen duygularını, acılarını ve bilişlerini kontrol edebileceği hareketleri kapsamaktadır. Yenileyici özdenetim, kişilerdeki değişim sürecine kılavuzluk yapabilecek davranışlar anlamına gelmektedir. Yenileyici veya tekrardan şekillendirmenin odağı dengesizliğe sebep olan davranışlardır. Yaşantısal özdenetim ise, kişinin bilişsel denetim sürecinin neticelerinin üstesinden gelerek haz verici faaliyetlere yönelmeyi sağlayan hareketleri içermektedir [4]. Tüm bu bilgiler ışığında özdenetim becerisinin yeterli ve yetersiz olma durumundan bahsetmek mümkündür. Özdenetim yetersizliği, karar verme, genel anlamda amaç ve değerleriyle tutarlı bir şekilde harekete geçme noksanlığı olarak tanımlanır. Bu yoksunluk neticesinde birey, bir eylem sürecinde gayret ve sebattan yoksun olma eğilimi gösterir [4, 31]. Bu durum, insan davranışının en karmaşık perspektiflerinden birini yansıtmaktadır. Yetersiz öz- kontrol aynı zamanda; duygusal dalgalanmalar, aşırı yeme, okul başarısızlığı, alkol ve uyuşturucu kullanımı, şiddet ve suç, bazı cinsel eylemler, istenmeyen gebelik ve aşırı sigara tüketimi gibi davranışsal ve dürtü kontrol sorunlarıyla ilişkilendirilmiştir [5]. Yetersiz düzeyde öz-denetimi olan kişiler, burada-şimdi yönelimine sahiptirler. Bununla birlikte ertelenmiş hazzın aksine o an isteme eğilimindedirler ve çok riskli- heyecan verici davranışlar sergilemektedirler. Aynı zamanda, kırıcı, duyarsız, çabuk sinirlenen, bencil ve başkalarına karşı anlayışsızdırlar. Tüm bunların aksine iyi düzeyde öz-denetime sahip olan kişi, daha az öfke ve suç, daha iyi psikolojik düzenleme, akıl ve ruh sağlığı, yüksek akademik başarı, sağlıklı insan ilişkileri, daha az yeme bozuklukları, alkol, veya diğer madde kullanım gibi dürtü kontrol problemlerinin az düzeyde olması ile ilişkilendirilir [4]. Kişilerin öz-denetim kapasitelerinde bireysel farklılıklar bulunmaktadır. Özdenetimi becerisi düşük olan ile yüksek olan insanlar, dünyalarını farklı şekillerde yapılandırmaktadır. Bununla birlikte, özdenetim kavramı ülkemizde ve dünyada stresle başa çıkma, suç, öfke kontrolü, akademik başarı vb. konularla birlikte işlenerek birçok araştırmaya kaynaklık etmiştir. 14

Hedef paragraf seç3