hisseder ve beklenilene aykırı davranışlar sergiler ve bu davranışlar başarısız
toplumsallaşma meydana getirir [3].
4.1.7. Özdenetim
Öz-denetim, bireyin kendisi ile dünya arasında ideal uyumu sağlaması için kişinin
kendisini değiştirme ve uyum sağlayabilme kapasitesi olarak değerlendirilir. Bu
anlamda öz-denetim, kişilik yapısında oldukça elzem süreçlerden biridir. Özdenetim,
kişinin içinden gelen reaksiyonları bastırma ya da dönüştürme becerisiyle birlikte
istenmeyen davranışsal meyilleri gerçekleştirmekten imtina etmesidir. Kişinin stres
etkenlerini öngörebilmesi, önleyici ve etkileri azaltıcı davranışları planlayabilmesi
olarak tanımlanan geleceğe yönelik üstesinden gelmeyi de sağladığı ifade
edilmektedir. Bu işlevleri ile özdenetim, sosyo-duygusal sorunlara sebep olma olasılığı
yüksek olan risk faktörlerinin varlığında daha da önem kazanmaktadır. Bireyin, stres
karşısında etkili başa çıkma yöntemlerini kullanabilmesini, oluşan olumsuz duygu
durumunu denetleyebilmesini ve ortadan kaldırabilmesini sağlayarak bireyi
korumaktadır [4,29].
Orta çocuklukta, ergenlikte ve hatta yetişkinlikte de gelişimini devam ettiren
özdenetim, olumlu sosyal beceriler, arkadaş ilişkileri, akademik başarı ve duygusaldavranışsal uyum ile olumlu yönde anlamlı ilişki göstermektedir [29].
Öz denetim kavramı olayların kontrolünden ziyade olaylar karşısında bireyin içsel
tepkilerinin yönetilmesini ifade etmektedir. Rosenbaum’a göre bir tepkinin öz
denetime dahil edilebilmesi için iki koşula gereksinim vardır. Bunlardan ilki tepki
verilen durumun acı, stres, kaygı, ağrı vb. gibi içsel bir olayla başlaması
gerekmektedir. İkinci şart ise ortaya konan tepkinin hedef davranışın sürmesine engel
olan pürüzleri ortadan kaldırmayı amaçlaması gerekmektedir. Özdenetimde bireyin bir
takım içsel olaylara karşı aniden verdiği tepkileri iyi değerlendirmesi önemlidir. Bu
yüzden de kişinin yaşanmış olan olumlu veya olumsuz olaylar karşısında verdiği
tepkileri iyi analiz edebilecek, kendisi için neyin iyi neyin kötü olduğuna karar
verebilecek bilişsel yetilere ve tüm bunları ifade edebilecek bir dil yeterliğine ihtiyacı
vardır [30].
Rosenbaum, özdenetim davranışlarının onarıcı, yenileyici ve yaşantısal özdenetim
olmak üzere başlıca üç fonksiyonunun olduğunu ileri sürmektedir. Onarıcı özdenetim,
13