CİSST 2022 YILI HAPİSHANELER RAPORU Politika Önerisi: BMÇHS’nin 37. Maddesinde yer alan bir çocuğun tutuklanmasının başvurulacak son yöntem olması ve en kısa süreyle uygulanması gerektiğine dair ilke, iç hukukta düzenlenerek çocuk yargılamalarında uygulama alanı bulmalıdır. 2022’de çocuk ceza infaz sistemine dair herhangi bir mevzuat değişikliği yapılmamıştır. Uygulamadan kaynaklanan ihlaller ise önceki senelerde olduğu gibi devam etmiştir. Bu ihlallerde ön plana çıkan durum, yetişkin hapishanelerinin çocuk koğuşlarında tutulan çocukların, çocuk hapishanelerinde tutulan çocuklara kıyasla görece daha kötü koşullara maruz bırakılması olmuştur. Yetişkin hapishanelerindeki çocuklar, daha olumsuz fiziki ve sosyal şartlarda tutulmakta, psiko-sosyal servise erişim imkânları ile katılabilecekleri kültürel aktiviteler gibi iyileştirici faaliyetler azalmakta ve kalabalık koğuşlarda uğrayabilecekleri akran zorbalığının takibi idarece yapılamamaktadır. Bunun yanı sıra, yetişkin hapishanelerinde çok az sayıda çocuk mahpusun bulunması durumunda, bu çocuklar kimi zaman gözlem odalarında tutulmakta ve havalandırma saatlerini diğer gözlem odalarındaki mahpuslarla paylaşmak zorunda kalmakta, bu da onların havalandırmaya yeteri kadar çıkamamalarına neden olmaktadır. Ayrıca, hapishaneye bu sistem getirilmiş olmasına rağmen, gözlem odalarında görüntülü görüşme sistemi kurulmadığı için, bu çocuklar görüntülü görüşmeden faydalanamamaktadır. Politika Önerisi: Geçici ya da sürekli olup olmadığına bakılmaksızın çocukların hapsedildiği tüm kurumlarda fiziki ve sosyal şartların çocuk hakları odaklı bir standarda sahip olması sağlanmalıdır. Bağımsız izleme mekanizmalarının çocuk mahpuslara erişiminin son derece sınırlı olması nedeniyle yaşanan hak ihlallerinin gerçek boyutu bilinememektedir. Çocukların kendilerini güvenli ortamlarda ifade etme olanağına sahip olamaması, çocukları misillemeden koruyacak mekanizmaların ve izlemelerin bulunmaması, çocuklara yönelik hak odaklı bilinçlendirici eğitimlerin yapılmaması gibi nedenlerle çocuklar maruz kaldıkları ihlalleri dile getirememekte ve bu da ihlallerin tespitinde bir sınırlılık oluşturmaktadır. 1.3.3. Çocuk Ölümleri Hapishanelerdeki çocuk ölümlerine ilişkin Adalet Bakanlığı’nın 2022 yılına ait resmi bir açıklaması bulunmamaktadır. Bununla birlikte, 2022 yılında basına yansıyan çocuk mahpus ölümleri olmuştur. Bunlardan biri, Trabzon’da tutuklanarak Kayseri Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’na nakledilen 16 yaşındaki bir çocuğun şüpheli ölümüdür.8 Diğeri ise tutuklanarak Elazığ T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’na gönderilmesinden yaklaşık 2 saat sonra intihar ettiği iddia edilen 17 yaşındaki bir çocuğun ölümüdür.9 Her iki haberde de bu ölümlerdeki şüphe ve ihmallere yer verilmiştir. https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/baba-polise-carpan-kemal-efenin-olumundeki-supheleri-anlatti-1928219. Erişim Tarihi: 27.04.2023. https://www.indyturk.com/node/492211/haber/su%C3%A7suzum-tutuklan%C4%B1rsam-intihar-ederim-dedi%C4%9Fi-iddia-ediliyor-17-ya%C5%9F%C4%B1ndaki%C3%A7ocuk. Erişim Tarihi: 27.04.2023 8 9 43