ilişkileri, alt kültürel kodları kapsamaktadır (Brown, 2002; Clemmer, 1940). Aynı zamanda,
Clemens (1958, s.303-304)’e göre hapsedilme mahkûmları bir dereceye kadar etkilemektedir.
Fakat, etkilerin hızını ve derecesini örnek birçok çalışmada (Brown, 2002; Lazarus, 1966; Toch,
1977; E. O. Wright & Barber, 1973; Zamble & Porporino, 1990) vb. sayısız değişkenin belirlediği
görülmektedir. Özetle, mahkûmların hapsedilmeye karşı verdikleri tepkinin net bir karşılığı
olmadığı sadece rehabilitenin çok farklı değişkenlere bağlı olduğu söylenebilmektedir.
Bu araştırmada çocuk kapalı cezaevinde bulunma durumunu tanımlayan değişkenleri
ortaya koymak önem arz etmektedir. Mahkûmların günlük yaşamında değişkenlere bağlı bireysel
ihtiyaçlarını ölçmek çalışmanın amaçlarındandır. Bu bağlamda mahkûm–çevre ilişkisini içeren
çalışmaları özellikle Hans Toch’un yaptığı görülmektedir. Toch, 900 mahkûmla yürüttüğü
görüşmeler sırasında onların ihtiyaçlarını öğrenmiş ve problemlerini sormuş, onların gözünden
çevre algısını tanımlamıştır. Analizleri sonucunda çevre-mahkûm ilişkisini 8 (sekiz) çevresel etki
faktörü altında gruplamıştır. Bunlar sırasıyla şöyledir: Gizlilik (Privacy), Güvenlik (Safety), Yapı
(Structure), Destek (Support), Duygusal Geribildirim (Emotional Feedback), Sosyal Uyarım
(Social Stimulation), Aktivite (Activity), Özgürlük (Freedom)
Wright (1985,s.257), ise aynı zamanda Hans Toch (1977)’un çevreyi tanımlayan,
organizasyonel karmaşayı basitleştiren bu etkilerin evrensel olarak dünya genelindeki tüm
mahkûmların ortak kaygısı olduğunu ileri sürmektedir (K. N. Wright, 1985). Mahkûm ve çevre
ilişkisi, etki-tepki bağlamında ele alındığında, organizasyonel yapı ve süreci etkileyen bu
değişkenler dolaylı olarak mahkûmların davranışları etkilemektedir. Bazı değişkenler cezaevi
ortamında geniş bir uygulama alanına sahip olurken bazıları daha kısıtlı gözlemlenebilmektedir. Bu
araştırmada davranışı etkileyen sekiz çevresel değişkenin her biri eşit derecede öneme ve etki
derecesine sahiptir.
Yapı
Cezaevi yapısı, cezaevinin günlük yaşamını tanımlayan açıklayıcı kesin kurallarla, disiplin,
prosedürler ve düzenden oluşur (Toch, 1977). Mahkûmların olumlu bulunan davranışlarının
ödüllendirilmesi, şiddet içerikli davranışlarını caydırmak için cezaların kullanılması kurallar
dâhilindedir. Günlük yaşamda deneyimlenen duş alma, dinlenme, yeme-içme, eğitim faaliyetleri
vb. cezaevi hizmetleri de yapı programını kapsamaktadır. Personellerin de güvenlik odaklı belirli
gözetim ve disiplin içinde çalışma düzenleri vardır.
Cezaevi kültürünü “Normlar, gelenekler, ritüeller, dil ve tavırlar” oluşturmaktadır (Platek,
1990). Mahkûmların hapishane kültürüne bağlı geliştirdikleri tutumun, kurumsal yapı ve sosyal
süreçlerinin paralelinde ilerlediği söylenebilmektedir.
Duygusal Geribildirim
15