42 EĞİTİM REFORMU GIRIŞIMI erişiminin olmaması veya kısıtlı olması mevsimlik tarım işçisi ailelerin çocuklarının eğitime erişimini olumsuz yönde etkiledi. Çocuklar eğitim faaliyetlerini takip edemediklerini, takip edebildiklerinde ise kısıtlı internet imkânlarından dolayı yarım kaldığını belirtiyor.93 Çocuklar, eğitimin yanı sıra oyun oynamaya dahi zaman ve imkân bulamıyor. Kalkınma Atölyesi tarafından yayımlanan Virüs mü, yoksuluk mu? başlıklı çalışmaya göre, mevsimlik tarım işçiliği yapan ailelerin bulunduğu geçici çadır alanlarında uzaktan eğitim olanaklarının erişilebilir olmaması nedeniyle çocukların eğitiminin desteklenmesi için ek mekanizmalara ihtiyaç duyuluyor.94 Hayata Destek Derneği’nin de yer aldığı, Şanlıurfa Viranşehir Kaymakamlığı tarafından Haziran 2019’da kurulan Mevsimlik Tarımda Çocuk İşçiliğini Önleme Komisyonu’nun çalışmaları kapsamında mevsimlik tarımda çalıştırılan 4.283 çocuğa yönelik ve 9 pilot okulda faaliyetler yürütüldü. Bu faaliyetlerin sonucunda bir eylem planı hazırlandı ve 352 çocuğun mevsimlik tarım işçiliğine katılımı engellendi.95 Komisyonun çalışmaları hem çocuk işçiliğinin önlenmesi hem de mevsimlik tarımda çalıştırılan çocukların eğitime erişiminin sağlanması bağlamında önem taşıyor. Çocukların gelişiminin desteklenemediği ve temel haklardan mahrum kaldığı bu koşullarda, potansiyellerini keşfedebilmeleri ve eğitimlerini bu doğrultuda sürdürebilmeleri için yapısal önlemlere ve uygulamalara ihtiyaç duyuluyor. Bunun için çocuk işçiliğinin farklı türleriyle mücadeleye ilişkin çeşitli modellerin incelenmesi, çocukların üstün yararının gözetilmesi, mevsimlik gezici tarım işçisi ailelerin ve çocuklarının yaşam kalitesi ile hak ve hizmetlere erişiminin desteklenmesi için yerel ve ulusal ölçekte politikalar geliştirilerek hayata geçirilmesi gerekiyor. Bu bağlamda kamu, yerel yönetimler, sivil toplum ve akademi işbirliğinde yürütülecek araştırmalara ve savunu çalışmalarına ihtiyaç duyuluyor. Başta yoksulluk ve eğitime erişememe olmak üzere, çocuk işçiliği sorununa yol açan sebeplerin ortadan kaldırılmasına yönelik bütünleşik çalışmalar yapılmadığı takdirde çocukların nitelikli eğitimden faydalanabilmesi ve fırsat eşitliğinin tesisi güçleşiyor. ROMAN ÇOCUKLAR Türkiye’de yaşayan Roman topluluklar yoksulluk, istihdam, barınma, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişim sorunları ile bunların beraberinde sosyal dışlanmayla karşılaşıyor. Gerek toplulukların kültürel ve ekonomik özellikleri gerekse sistemin neden olduğu erişim zorlukları bu sorunları derinleştiriyor. Roman çocuklar eğitim ortamlarında zorbalık ve hem doğrudan hem de dolaylı ayrımcılığa uğrayabiliyorlar ve bu durum okula aidiyet geliştirmelerine engel olabiliyor. Eğitimi sürdürebilmek için ihtiyaç duyulan desteğin sağlanamaması ve eğitim ortamlarının kapsayıcı kılınamaması Roman çocukların eğitim hayatından kopmasına yol açabiliyor. Roman Vatandaşlara Yönelik Strateji Belgesi (2016-2021) 1. Aşama Eylem Planı96 Roman çocukların okullulaşma oranının düşüklüğüne ve devamsızlık ile okul terk oranlarının yüksekliğine dikkat çekiyor. 93 Hayata Destek Derneği, 20 Kasım 2020. 94 Kalkınma Atölyesi, 2020. 95 T24, 12 Haziran 2020. 96 Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2016.