3.3. Sosyolojik Kuramlar
İçinde yaşanılan sosyal çevrenin birey üzerindeki etkisi kaçınılmaz derecede büyük
ve önemlidir. Kişi, çevresi ile sürekli etkileşim halindedir ve bu karmaşık etkileşim
sonucu birey olarak toplumdaki yerini almaktadır.
Çeşitli kriminoloji okulları arasında en geniş ve değişik fikirleri kapsayan sosyolojik
görüşler, suç sebeplerini sosyolojik tarzda kartografik okulla incelemeye başlamış,
sosyalist okulla devam eden süreç 20. yüzyılda yerini suçu sosyal çevrenin bir işlevi
olarak izah eden görüşlere bırakmıştır (Sutherland-Cressey’den aktaran Dönmezer,
1984, s. 100-101). Manouvrier, Bournet, Lacassagne,
Labord gibi yazarlar,
doğuştan suçlu görüşünün muhalifleridir ve suçu, sosyolojik olarak açıklamaya
çalışmışlardır. Örneğin Manouvrier, “insan bir alettir; bu aleti sosyal çevre kullanır”
derken Lacassagne bakışını daha da genişleterek suça sürüklenmede kişisel bir
etkinin de söz konusu olduğunu fakat bu etkinin, ikinci derecede önemsiz bir etkiye
sahip olduğunu vurgulamıştır. Ona göre suçlu, bir mikroba benzetilebilir ve suçlu
da mikrop gibi uygun koşullarda ve ortamda gelişip kuvvet bulur. Suçlu, toplumsal
etkenler tarafından yaratılmakta ve her toplum, layık olduğu suçlulara malik
olmaktadır (Dönmezer, 1984, s. 101).
Sosyolojik okullar, sosyal faktörlerin suç davranışındaki sürece ilişkin görüşler
bağlamında birbirinden ayrışmaktadır. Örneğin Tarde’ye göre suç süreci taklide
bağlıyken (Dönmezer, 1984, s. 101),
Zastrow’a göre kişinin suçlu olarak
etiketlenmesi kişiyi suça teşvik etmektedir.
Sosyolojik suç açıklamaları, suç ve cezalandırmayla ilgili yaptığı araştırmalar ve
yazılar nedeniyle Emile Durkheim (1858-1917)’a dayanmaktadır. Durkheim, suçun
her toplumda var olduğunu ve sadece biçim değiştirdiğini, suç olarak
değerlendirilen davranışların zamana ve topluma göre farklılaştığını ifade etmiştir
(Durkheim, 1986, aktaran Gürler, 2018, s. 91). Ayrıca Durkheim’a göre suç normal,
toplumsal bir olgudur, kaçınılmaz ve yararlıdır. Çünkü suç, toplumsal gelişmeye
zemin hazırlayarak toplu duyguların yeni bir biçim almasına öncülük etmektedir
(Durkheim, 1995, s. 81).
Suçun sebebi hususunda sosyolojik teoriler, üç unsura atıf yapmaktadır: “Sosyal
değerler”, “sosyal normlar” ve “sosyal yapılar”. Sosyal değerler, kişinin amaç ve
hedeflerini seçmesinde kullandığı ideal ve ölçüler; sosyal normlar insanların ve
72
Hedef paragraf seç3
Bir paragrafa bağla
Connect to an entity
Disable highlights
İçindekiler tablosuna ekle