sınıfındaki bir çocuğun kasaba bölgesindeki yoksul çocuğa kıyasla hırsızlık suçunu işleme yollarına
veya uyuşturucu maddeye erişme olasılığının daha yüksek olduğunu belirtmiştir (Işıktaç, 2013: 188).
Merton’un gerilim kuramı, genel olarak, suç yoğunluğunun yalnızca alt sınıf kentsel bölgelerde değil,
aynı zamanda yapılandırılmış bir eşitsizlik nedeniyle Amerikan toplumundaki alt sınıf ve
dezavantajlı azınlık grupları arasında da yüksek olduğuna dikkat çekmiştir (Akers, 1999: 119).
Merton’a göre, sosyal yapıda en anomik koşullara maruz kalan ve bu yapıda tutunmaya çalışan alt
sınıfın sapkın veya suçlu davranışa en fazla katılım göstermesi tabii bir durum olarak
değerlendirilmiştir. Dolayısıyla, Merton sosyal yapının özelliklerine göre, bireylerin davranışsal
seçimlerinin belirlendiğini ve toplumun iyi veya kötü olarak şekillendirildiğini ifade etmiştir.
Merton’un gerilim kuramının ülkemize yansıması ise, özellikle görsel medya aracılığıyla
olmuştur. Günümüzde nispeten toplumun tüm üyelerine ve özelde gençlere egemen olan “kısa yoldan
zengin olma” ve “bol para kazanma” felsefelerine sahip bireyler görselliğin etkili diliyle hesapsız
harcama, lüks tüketim, zenginlik ve bol para gibi değerleri ihtiyaçları olarak benimseyerek bunları
karşılamak adına sürekli motive edilmektedirler. Özellikle “köşeyi dönme” hayaline kapılan gençler
arasında kazanç hırsı veya maddi başarı arzusu bilinçsiz olarak arttığı için gayrimeşru araçlara
yapılan başvuru beraberinde sıklıkla suç ve sapkın davranış gözlenmektedir (Dolu, 2013: 14).
Dolayısıyla, Merton’un gerilim kuramı, sosyolojide tartışmasız tüm büyük kuramların en
önemlilerinden biri olarak klasikleşmiştir. Ancak Merton, anomi üzerine çalışmalarında sosyal yapı,
alt sınıf, uyum ve konsensüse aşırı vurgu yapması nedeniyle temelde kusurlu bulunarak
eleştirilmiştir. Buna bağlı olarak, yine de Merton’un katkılarının gerilim kuramından sonra
geliştirilen sosyolojik suç kuramlarına -örn. Albert K. Cohen’in statü tıkanması kuramı ve Richard
A. Cloward ve Llyod E. Ohlin’in ayırıcı fırsat kuramları- çerçeve oluşturduğu vurgulanmalıdır
(Marshall, 1999: 33-34). Özetle, çağdaş suç kuramlarının çoğunun Durkheim tarafından ortaya
konan ve Merton’un gerilim kuramına ilham kaynağı olan anomi kavramsallaştırması üzerine
temellendiğini söylemek mümkündür.
2.3.1.3. Alt Kültür Kuramı
Alt kültür kuramları, çocuk ve genç çeteler içindeki alt sınıfa mensup kimselerin, suçluluk ve
sapma durumlarının üzerine odaklanan yaklaşımlardır (Kızmaz, 2005: 157-158). Albert K. Cohen’in
bu kuramı oluştururken, Durkheim ve Merton tarafından geliştirilen “Anomi Kuramı”ndan
etkilendiğini söylemek mümkündür. Çocuk suçluluğu alt kültür kuramı çerçevesinde ele alınmıştır.
Söz konusu kuramın temelinde, alt sınıfa mensup olan çocuk/genç erkeklerin çete gruplarında
sergiledikleri suçlu davranışları vardır. Alt kültür kuramında suçun, toplumun tümünün kabul ettiği
değerlerle alt gelirden olan grubun kabul ettiği değerlerin çatışmasından ortaya çıktığı
vurgulanmaktadır. Cohen 1955’de yayımlanan “Deliquent Boys” (Suçlu Çocuklar) isimli
çalışmasında kendisine ait olan gerilim kuramında bahsetmiştir. Cohen, Merton tarafından
50
Hedef paragraf seç3
Bir paragrafa bağla
Connect to an entity
Disable highlights
İçindekiler tablosuna ekle