E/CN.4/2002/60/Add.2
Sayfa 6
kolaylaştırmıştır. Özel Raportör, BM Kalkınma Programı ve BM Bilgi Merkezine (UNIC)
dostane, cömert ve verimli yardımları için teşekkür eder.
4. Ülke ziyaretleri, Özel Raportöre, öğrenim hakkının gelişerek gerçekleşme durumunu
değerlendirmek amacıyla, geniş bir yelpazeye yayılan aktörlerden doğrudan bilgi toplama
olanağı tanımayı hedefler. Böylece Özel Raportör, öğrenim hakkının gerçekleşmesinin önündeki
engeller ve zorluklar konusunda tavsiyelerini belirleyebilecektir. Bu ziyaretlerin yararlı olması
açısından, zamanlaması önemlidir. Dolayısıyla Özel Raportör, Türkiye ziyaretini, değişim
sürecinin erken bir aşamasında planlamış, böylece değişim sürecinin devam ettiği bir süreçte
insan haklarının da genel politika ve planların geliştirilmesine dahil edilmesini kolaylaştırmayı
amaçlamıştır. Özel Raportörün yetki alanı, uluslararası ve ulusal, hukuksal ve hukuk dışı bakış
açılarının bir araya getirilmesini ve bunları insan hakları çerçevesinde tahlil etmeyi mümkün
kılmaktadır. Öğrenim hakkının tam anlamıyla gerçekleşmesini teşvik etmeye yönelik çalışmalar
sonucunda kazanılan deneyimler, dünya çapında, bütçe tahsislerinin insan hakları etkisinin
eğitim öğrenime ilişkin hukuksal düzenlemelerle birlikte tartışılması gerektiğini; ve uygulamada
ayrımcılığın tasfiye edilmesinin hukuksal düzenleme ve paralel bir gelişme (kalkınma)
stratejisinin yanı sıra hak temelli bir bakış açısıyla hazırlanmış istatistiklerin mevcudiyetini
gerektirdiğini göstermektedir.
5. Özel Raportörün ziyareti sırasında incelediği her meseleye dair derin görüş farklılıkları
mevcuttur. Bazı yerel aktörlere göre, öğrenim hakkının gerçekleşmesinde ilerleme söz
konusudur; bazılarına göre ise gerileme vardır. Hem genel hem de öğrenim ve eğitime ilişkin
alanlarda insan hakları güvencelerine ilişkin değişiklikler, bazılarına göre derin ve geniş
kapsamlıdır, bazılarına göre ise sadece kozmetiktir. Farklı uluslararası ve yabancı aktörlerin
beklenti ve önceliklerinde de farklar vardır. Bazıları için öncelik Türkiye’nin terörizme karşı
uluslararası savaşa etkin olarak katılmasıdır; bu aktörler, Türkiye’nin jeopolitik ileri statüsünü ve
Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatındaki (NATO) üyeliğini vurgulamaktadır. Başka aktörler,
Türkiye’nin dış ve iç borçlarının faizlerini ödemesine odaklanmıştır. Başkaları ise, toplumsal
cinsiyete dayalı ayrımcılığın tasfiyesine ya da daha genel olarak insan haklarının
gerçekleşmesinde ilerleme sağlamaya odaklanmıştır.
6. Birleşmiş Milletlerin raporların uzunluğu konusundaki kurallarının izin verdiği ölçüde, Özel
Raportör, farklı – hatta bazen çelişik – bakış açılarının yapısı ve kapsamı konusunda görüşlerini
belirtmeye çalışacaktır. Farklı siyasal ve kamusal tartışmaları belirleyen pek çok yaklaşımlar ve
savlar bu rapora yansıtılmamıştır. Bunun yerine, bu raporda söz konusu tartışmalarda çoğunlukla
dışlanan insan hakları boyutlarını vurgulamaktadır. İnsan haklarının bu sürece dahil edilmesi,
sorunların belirlenmesinden sorunların çözümüne doğru bir geçişi kolaylaştıracaktır. İnsan
haklarının evrenselliği, dünya çapında uygulamada sınanmış yaklaşımlar ve çözümler
sağlamaktadır.
7. Özel Raportör, analitik çerçeve olarak 4-A planını2 uygulamıştır. Bu raporda, geçmiş ve
gelecek arasında köprülerin inşa edildiği genel bağlamın kısa bir gözden geçirilmesinin ardından,
Hükümetin öğrenimi kullanılabilir, erişilebilir, kabul edilebilir ve uyarlanabilir kılma yönündeki
2
4-A şeması, hükümetlerin eğitim/öğrenim hakkına tekabül eden insan hakları yükümlülüklerini, eğitim ve
öğrenimin mevcut (available), erişilebilir (accessible), kabul edilebilir (acceptable) ve uyarlanabilir (adaptable)
olmasına tercüme ederek yapılandırır (Özel Raportörün daha önce yayımlanan raporlarına bkz: E/CN.4/1999/49,
paragraf 51-74; E/CN.4/2000/6, paragraf 32-65; E/CN.4/2001/52, paragraf 64-65; E/CN.4/2002/60, paragraf 28-29).