Çocuk Mahpusların Eğitim Hakkı:
Yöntem
Türkiye’de ceza infaz kurumlarında tutulan çocuk mahpusların örgün eğitime erişim
durumlarını eğitim hakkına dair insan hakları standartları doğrultusunda değerlendirmeyi
amaçlayan çalışma literatür taraması ve nitel araştırma yöntemlerini barındırmaktadır.
Değerlendirme, Adalet Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı Arasında Eğitim ve Öğretim İş
Birliği Protokolü (Mart 2020) sonrasında çocuk mahpusların örgün eğitime erişim durumlarına
odaklanmıştır.
Değerlendirme sürecinde insan hakları standartları, ilgili ulusal ve uluslararası mevzuat,
ilgili bakanlıkların faaliyet raporları, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) ziyaret
raporları, çocukların bulunduğu ceza infaz kurumlarının raporları, ceza infaz kurumları
kampüsleri içinde açılmış liselerin internet siteleri, sivil toplum örgütlerinin raporları,
akademik çalışmalar ve konuyla ilgili TBMM’de sunulan soru önergelerine dayalı masa başı
çalışması yapılmıştır. Çalışma sırasında çocuk mahpusların örgün eğitime erişim haklarına dair
6
değerlendirmeyi geliştirmek amacıyla bilgi edinme başvurusunda bulunulmuştur.
10
Değerlendirme raporu kapsamında ayrıca çocuk mahpuslarla iletişimi ve çalışma deneyimi
olan avukatlarla odak grup çalışması ve bireysel görüşmeler aracılığıyla görüş ve deneyimler
toplanmıştır.
Odak grup çalışması, katılımcılarına önceden ulaştırılan temel sorular ve kavramsal çerçeve
notu doğrultusunda çevrimiçi ortamda 23 Haziran 2025 tarihinde gerçekleşmiştir. Adana,
Bursa, Diyarbakır, İstanbul, İzmir ve Tekirdağ’dan katılan ve çocuk mahpuslarla ilgili çalışmalar
yürüten 11’i kadın, 3’ü erkek toplam 14 avukat ve ikisi kolaylaştırıcı olmak üzere 4 küme
temsilcisi ile gerçekleşmiştir. Katılımcılardan değerlendirme ve görüşlerinin raporlaştırma
sürecinde anonim kullanılmak üzere onay alınması ile yaklaşık 2 saat süren çalışmanın ses
kaydı alınmıştır. Ses kaydını yazıya çeviren Transkriptor sitesi aracılığıyla kaydın önce deşifresi,
ardından da raportör tarafından edisyonu yapılmıştır.
Bireysel görüşmeler, çocuk mahpuslarla ilgili sivil toplum örgütlerinde, meslek örgütlerinde
veya akademide çalışmalar yürüten 3 kişi ile gerçekleşmiştir. Öncesinden ulaştırılan temel
sorular ve kavramsal çerçeve notu doğrultusunda gerçekleşen görüşmelerden ikisi çevrimiçi
ortamda 16 Eylül ve 6 Kasım 2025 tarihlerinde yapılmış, diğeri de 11 Kasım 2025 tarihinde
yazılı olarak alınmıştır. Katılımcılardan değerlendirme ve görüşlerinin raporlaştırma sürecinde
anonim kullanılmak üzere onay alınmış, çevrimiçin ortamda yaklaşık 1,5 saat süren bireysel
görüşmelerin deşifresi TÇYÖV gönüllüleri tarafından yapılmıştır.
Gerek odak grup çalışması gerekse bireysel görüşme katılımcılarına, kümenin koordinasyonu
sağlayan TÇYÖV’ün çocuk mahpuslara yönelik çalışmaları kapsamında iletişim ve işbirliği
içinde olunan bağlantılar doğrultusunda ulaşılmıştır.
Raporun hazırlanma sürecinde bölümlerin yapılandırılmasına ilişkin öneriler almak amacıyla
yapay zekâ tabanlı metin destek araçlarından (OpenAI ChatGPT, Google Notebooklm)
6
Çocuk mahpusların infaz kurumlarına dağılımı ve örgün eğitime erişimler ile ilgili ayrıştırılmış verileri edinmek amacıyla 23 Eylül 2025 tarihinde bilgi edinme başvurusunda bulunulmuş, 13 Ekim 2025 tarihinde “Kurum içi uygulamalara ilişkin
düzenlemeler hakkında bilgi ve belgeler kapsamında olduğundan başvuruya ilişkin talep yerine getirilememiştir” cevabı alınmıştır. https://cocuklaricinadalet.uwazi.io/tr/entity/0qj21ssrnidb
Hedef paragraf seç3
Bir paragrafa bağla
Connect to an entity
Disable highlights
İçindekiler tablosuna ekle