Çalışmanın bulguları, çocuk mahpuslarla iletişimi olan sınırlı sayıda avukatın görüş ve değerlendirmesini barındırmasına rağmen çocuk mahpusların örgün eğitim hakkına erişimleri konusunda hak ihlaline neden olan pek çok eksiklik veya boşluk olduğuna işaret etmekte kısa, orta ve uzun vadede ele alınması gerekecek öneriler sunmaktadır. Yöntem Çocuk mahpusların tutukevi veya ceza infaz kurumlarında örgün eğitime erişim durumlarını değerlendirmek, karşılaşılan engelleri ortaya koymak ve eğitim hakkının yaşama geçirilmesi konusunda çözüm yolları geliştirmek için niteliksel yöntem benimsenerek odak grup çalışması aracılığıyla veri toplanmıştır. Odak grup çalışması Adana, Bursa, Diyarbakır, İstanbul, İzmir ve Tekirdağ’dan katılan ve çocuk mahpuslarla ilgili çalışmalar yürüten 11’i kadın, 3’ü erkek toplam 14 avukat ve ikisi kolaylaştırıcı olmak üzere 4 küme temsilcisi ile gerçekleşmiştir. Avukatlara kümenin koordinasyonu sağlayan TÇYÖV’ün çocuk mahpuslara yönelik çalışmaları kapsamında iletişim ve iş birliği içinde olunan bağlantılar doğrultusunda ulaşılmıştır. Verimli bir paylaşım ortamı oluşturmak için sınırlı sayıda davet yapılmıştır. Davetler telefon ve e-posta aracılığıyla iletilmiş, çalışma öncesinde odak grup çalışmasına dair temel sorular ve eğitim hakkına dair çerçeve bilgi notu katılımcılarla paylaşılmıştır. Odak grup çalışması, katılımcılarına önceden ulaştırılan temel sorular ve kavramsal çerçeve notu doğrultunda çevirim içi ortamda 23 Haziran 2025 tarihinde 15.00-17.00 saatleri arasında gerçekleşmiştir. Çalışma, bir araya geliş amacının hatırlatılmasının ardından kısa bir tanışma ile açılarak, katılımcılardan değerlendirme ve görüşlerinin kayıt altına alınmasına dair onay istenmesi ve tümünün sözlü onay vermesi üzerine başlatılmıştır. Yaklaşık 2 saat süren çalışmanın ses kaydı alınmıştır. Ses kaydını yazıya çeviren Transkriptor sitesi aracılığıyla kaydın önce deşifresi, ardından da raportör tarafından edisyonu yapılmıştır. Raporun hazırlanma sürecinde bölümlerin yapılandırılmasına ilişkin öneriler almak amacıyla yapay zekâ tabanlı bir metin destek aracından (OpenAI ChatGPT) yararlanılmıştır. Analiz sürecinde Birleşmiş Milletler Özel Raportörü Katarina Tomasevski’nin 4-A modeli (Mevcudiyet, Erişilebilirlik, Kabul edilebilirlik, Adapte edilebilirlik) kavramsal dayanak olarak kullanılmış, anlatımı güçlendirmek amacıyla katılımcılardan örnek alıntılar anonimleştirilerek yerleştirilmiştir. Bulgular I. Genel Değerlendirmeler Çocuk mahpuslarla iletişimi olan avukatların, çocukların örgün eğitime erişimlerine dair çok yönlü değerlendirmeleri olmuştur. Aslen bir çocuğun özgürlüğünün kısıtlanması son çare olmalıyken kısıtlamanın önlenememesi durumunda çocuğun diğer haklarına erişiminin güvence altına alınması gerektiği vurgulanmıştır. Kısıtlamanın önlenmemiş olması durumunda da örgün eğitime erişimin çocuğa özgü adalet sisteminin temel ilkeleri gözetilerek; çocuğun tutukevi veya ceza infaz kurumuna girmeden, girdiğinde ve çıktıktan sonra olmak şeklinde bütüncül bir şekilde ele alınması gerekliliği dile getirilmiştir. 2