4.1.5. Ergenlik döneminde kişilik gelişimi
Kişilik, bir kimseyi ötekilerden ayrımlı kılan kendine has özellikleri temsil
etmektedir [21].
Freud’ a göre kişiliğin yapısını id, ego ve superego oluşturmaktadır. İlkel ben
olarak adlandırılan id, haz ilkesine göre davranarak acıdan imtina eder ve hazza
ulaşmaya çalışır. Mantık ve etik dışı olup gerçeklik kavramından mahrumdur. Ben
sözcüğünün karşılığı olan ego, gerçeklik ilkesine göre hareket etmektedir. İd’ in var
olan arzularının ifade edilmesini ve doyurulmasını sağlamaktadır. Ego, zihindeki
imgelerle gerçek dünyadaki objeler arasında ayrım yapabilmektedir. Üst benlik yani
süperego, toplumun özellikle de ebeveynlerin değer yargılarını ve standartlarını
göstermektedir bununla birlikte kişiliğin üçüncü ve en son gelişen yapısıdır. Doğuştan
var olmayan ve ancak gelişim ile ortaya çıkan süperego kişinin içinde var olan da
vicdan olarak ifade edebileceğimiz yargıçtır. Süperego, neyin yapılabileceği ve
yapılamayacağı konusunda kısıtlamalar getirmektedir. Böylece kişilik, bir bütün
olarak işlemektedir. İd kişiliğin biyolojik, ego psikolojik kısmını oluştururken;
süperego ise toplumsal kısmını oluşturmaktadır [21, 22, 23].
Pek çok değişime ayak uydurmaya çalışırken ergen ‘Ben kimim?’, ‘Kim
olmalıyım?’ sorularına yanıt aramaktadır. Kendi kimliğini arama, bu dönemin en
önemli özelliğidir [11].
Erikson’ a göre ergenlik döneminin temel psiko-sosyal karmaşası “kimliğe karşı
rol kargaşası”dır. Kimliğin oluşması ergenlik döneminde başlamadığı gibi yine
ergenlik döneminde sona ermemektedir. Daha önce de değinildiği gibi, bu dönemde
birey, kim olduğunu aynı zamanda kim olmadığını bulmaya çalışmaktadır. Bu
dönemde olan genç için dış görünüm oldukça önemlidir. Dış görünümüne gösterdiği
ilgi benliğinin oluşmasına da katkıda bulunur [24]. Hem bilişsel hem de bedensel
olarak gelişimsel anlamda önemli ilerlemeler gösteren genç, cinsel, toplumsal ve
mesleki kimliğini keşfetmesine yol gösterecek farklı roller arayışı içindedir [9, 21].
Erikson’ a göre kimliğin oluşumunu gerçekleştiren iki olgu bulunmaktadır. Bunlardan
ilki, ergenin, çocukluk çağı özdeşimlerini kabullenmesi veya kabullenmemesidir. Bu
nedenle kimlik oluşum süreci; bebeklikte başlayan, çocuklukta süren, ergenlikte
yükselişe geçen bununla birlikte yetişkinlikte de devam etmekte olan bir süreçtir.
10