1950 yılında Roma'da imzalanan 1953 yılında yürürlüğe konan “Avrupa İnsan
Hakları Sözleşmesi”ni, Türkiye 10 Mart 1954 tarihinde onaylamıştır (Kapani, 1996; akt.
Karaman-Kepenekci ve Taşkın, 2017). Eğitim hakkının düzenlendiği Sözleşme’nin “1
No’lu Ek Protokolü ise 19 Mart 1954 tarihinde yürürlüğe girmiştir (Kuru-Çetin, 2019).
“AİHS'nin Ek 1 No’lu Protokol”ün 2. maddesinde “eğitim hakkı”ndan genel hatlarıyla
bahsedilmiştir.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nca 1989 tarihinde kabul edilen ve 1990 yılında
yürürlüğe konan Çocuk Hakları Sözleşmesi’ni Türkiye 9 Aralık 1994 tarihinde
onaylanmıştır. Bu sözleşme çocuk haklarına yönelik en kapsamlı metindir (Aydemir,
2018). Esas olarak, Sözleşme’nin amacı, “çocukların yaşama, gelişme, korunma ve
katılım haklarının gerçekleşmesini sağlamak, çocuklarının korunması için evrensel ölçü
ve ilkeleri belirlemek ve onları her türlü istismar, ihmal ve kötü muamelelere karşı
korumak” olarak özetlenmiştir (Akyüz, 2012). “Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları
Sözleşmesi”, temel insan haklarının çocuklar için de geçerli olduğunu öngörmekle
birlikte, gelişmekte olan bireyler olmaları nedeniyle çocukların refahını ve gelişimini
koruyan hakları düzenlemiştir. Sözleşmede, korumacı yaklaşım ile özgürlükçü yaklaşım
birbirini tamamlayarak çocuk haklarının temini için hayat bulmuştur (Atılgan, 2009).
Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin eğitim ile doğrudan ilgili hükümleri 28 ve 29. Maddelerde
yer almaktadır. Sözleşme’nin 28. maddesi sözleşmeye taraf olan devletlere, çocuğun
“eğitim hakkı”na sahip olduğunu kabul ederek bu hakkın “fırsat eşitliği ilkesi” gereği
yerine getirmesi konusunda yükümlülük vermektedir. Sözleşme’de yer alan 28. Maddede,
“ilköğretiminin zorunlu ve parasız hale getirilmesi, ortaöğretimin genel ve mesleki alanda
tüm çocuklar için açık hale getirilmesi, yükseköğretimin yetenekleri doğrultusunda tüm
çocuklara açık hale getirilmesi, eğitim ve meslek seçimi konusunda çocuklara rehberlik
edilmesi, okula devam ve okul terki konularında önlemlerin alınması, okulda uygulanan
disipli uygulamaları hakkında önlemler alınması ve en son olarak çağdaş eğitim
uygulamalarının okullarda uygulanması konusunda teşvik edilmesi” olarak belirtilmiştir.
Sözleşme’nin 29. maddesi ise devletlerden, “çocuğun karakterinin, zihinsel ve fiziksel
yeteneklerinin mümkün olduğunca geliştirilmesini, temek hak ve özgürlüklere saygı
çerçevesinde anlayış, barış, hoşgörü, cinsler arası eşitlik, tüm insanlar arasında dostluk
ruhuyla yetiştirilmesini ve özgür bir toplumda aktif bir hayata sorumluluk alacak şekilde
hazır olmasını” beklemektedir (Akyüz, 2000).
32
Hedef paragraf seç3
Bir paragrafa bağla
Connect to an entity
Disable highlights
İçindekiler tablosuna ekle