Çocuk Ceza Yargılaması ve Çocuk Hakları
Rehber İlkeler, çocuk dostu adalet n başlıca unsuru olarak kabul ett ğ 6 b leşen
açıklamaktadır. İlk sırada yer alan "b lg lend rme ve danışmanlık"; b r yargılamanın çocuk
dostu olab lmes ç n çocukların tüm adl süreç boyunca hakları, roller , adl s stem n şley ş ,
hukuk araçlar, destek mekan zmaları, uygulanan adl şlemler n yer ve zamanı, süreçle lg l
gel şmeler, muhtemel sonuçlar, tedb r alınıp alınmayacağı, tazm n mkanları g b alanlarda
anlayab lecekler uygun d lde, doğrudan ve hemen b lg lend r lmeler n kapsamaktadır. Çocuk
dostu adalet n b r d ğer b leşen "özel hayatın ve a le hayatının korunmasıdır". Buna göre adl
süreçlere dah l olan çocukların k ş sel b lg ler korunmalı, çocukların g zl l ğ n sağlamak üzere
tedb rler alınmalıdır. Çocuk dostu adalet n sağlanması ç n çocukların tüm şlemlerde
"güvenl k" lkes nce zarar göreb lecekler uygulamaların önüne geç lmes ; çocukların hakları,
ht yaçları ve çocuklarla lg l şlemler hakkında çocuklarla b rl kte ve çocuklar ç n çalışan
"profesyoneller n eğ t m "; "b rden çok d s pl n çeren yaklaşım" le farklı meslekler n yakın ş
b rl ğ
ç nde çalışarak çocuklara yönel k bütünsel b r anlayış ve ortak b r değerlend rme
çerçeves gel şt rerek çocuğun menfaatler n n en y şek lde korunması gerekmekted r. Son
olarak çocuk dostu adalet n b r b leşen olan "özgürlükten mahrum bırakma" le lg l
BMÇHS'de yer alan standartlar gözet lmel d r.
Kapsamı özetlenen Rehber İlkeler, zorunlu avukat hakkı ve uzman mahkemelerde
yargılanma hakkı g b çocukların ad l yargılanma hakları ç n hayat önem taşıyan alanlardan
ödün vermes neden yle eleşt r lmekted r (L efaard & K lkelly, 2018).
Çocuk dostu adalete l şk n rehber lkeler, çocukların nsan haklarının korunması ç n
öneml b r aşama olsa da yapılan araştırmalar henüz uygulamaya tam olarak yansıyamadığını
göstermekted r. 2015 senes nde, AB'ye üye 10 Devlette, çocuklarla çalışan hak m, savcı,
avukat, mahkeme personel , ps kolog, sosyal h zmet uzmanı ve pol s memurlarından oluşan
toplam 570 k ş le b r araştırma yapılmıştır. Çalışmada, AB genel nde adalet daha çocuk dostu
hale get rmek ç n kat ed lmes gereken uzun b r yol olduğu; çocukların adl süreçlere katılımına
29