Çocuk Ceza Yargılaması ve Çocuk Hakları
veya
vermed ğ
br
şey
olarak
kavramsallaştırılmaktadır
(Gr sso,
1998).
Bu
kavramsallaştırmanın yet şk nler n gözünde de tekrarlandığı söyleneb l r. Ancak BMÇHS'n n
kabulü ve neredeyse evrensel olarak onaylanması, uluslararası toplumun çocuğu pas f ve
yalnızca savunmasız b r b rey olarak görme kabulünden uzaklaştığını ve çocuğu hak sah b ve
öznes olan b r b rey olarak ben msed ğ n doğrulamakta; çocuk dostu adalet kavramı da
uluslararası nsan hakları hukuku kapsamında çocukların yasal statüsünün gel ş m n n b r
sonucu olarak kabul ed lmekted r (L efaard, 2016).
B rleşm ş M lletler Genel Kurulu tarafından 20 Kasım 1989 yılında kabul ed len,
Türk ye'de 27 Ocak 1995 gün ve 22184 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak 4058 sayılı yasa
le yürürlüğe g ren BMÇHS le her çocuğun h çb r ayrımcılığa tab tutulmaksızın yaşama,
gel şme, korunma ve katılım hakları le çocuğu lg lend ren her şlemde çocuğun yararının
temel düşünce olması gerekl l ğ güvencelenm şt r. Sözleşme, BMÇHS'n n sayılan 4 temel
lkes n n yanı sıra 37'nc ve 40'ıncı maddeler ceza yasasını hlâl ett ğ dd a ed len çocuklarla
lg l hükümler çermekted r.
Sözleşmen n 37'nc maddes , şkencey yasaklarken özgürlüğünden yoksun bırakıcı
tedb r ve çareler n de en kısa süre le en son çare olarak başvurulması gerekt ğ n ,
özgürlüğünden yoksun bırakılan her çocuğa nsancıl b ç mde ve nsan k ş l ğ n n özünde
bulunan saygınlık ve kend
yaşındak
k ş ler n gereks n mler
göz önünde tutularak
davranılacağını, özgürlüğünden yoksun bırakılan her çocuğun kend yüksek yararı aks n
gerekt rmed kçe, özell kle yet şk nlerden ayrı tutulacağını ve olağanüstü durumlar dışında a les
le yazışma ve görüşme yoluyla l şk kurma hakkına sah p olacağını düzenlemekted r.
Sözleşmen n 40'ıncı maddes n n 1' nc fıkrası ceza yasalarını hlal ett ğ dd a ed len
"her çocuğun yaşı ve yen den topluma kazandırılmasının ve toplumda yapıcı rol üstlenmes n n
arzu ed l r olduğu hususları göz önünde bulundurularak, taşıdığı saygınlık ve değer duygusunu
gel şt recek ve başkalarının da nsan haklarına ve temel özgürlükler ne saygı duymasını
13