6.6. ÖĞRENCİ MAHPUSLAR Genel Durum CİSST’in öğrenci tematik alanı, Türkiye hapishanelerinde öğrenim hakkına ilişkin farkındalığın geliştirilmesini amaçlar. Bu alanın özneleri, hapishanelerde öğrenimine devam eden ve hapishanede kaldığı süre zarfında öğrenimini devam ettirmek isteyen mahpuslardır. Diğer alanlarda da bahsedildiği gibi öğrenci mahpuslara ilişkin çalışma yürütülürken karşılaşılan en önemli sorunlardan biri karşılaştırılabilir bütünsel veriye ulaşmanın zorluğudur. 2020 yılı içerisinde mahpusların öğrenim durumlarına, pandemiden nasıl etkilendiklerine, pandeminin yarattığı öğrenim hayatını aksatmaya sebep olacak sorunlara yönelik nasıl adımlar atıldığına ilişkin herhangi bir veri veya bilgi paylaşımı yapılmamıştır. Adalet Bakanlığı tarafından yapılan tek veri paylaşımı, 02.11.2020 tarihinde Ceza İnfaz Kurumlarına ilişkin 2019 yılına ait istatistikler olmuştur. Bu istatistiklerde 2019 yılında hapishanelerde hükümlü statüsünde 281 bin 605 giriş kaydı yapıldığı, kaydı yapılan hükümlülerin yüzde 30.2’sini ortaokul ve 98 dengi meslek okulu mezunlarının oluşturduğu belirtilmiştir. Öne Çıkan Başlıklar 2020 yılında gündeme oturan COVID-19 pandemisi mahpusların öğrenim süreçlerini de etkilemiştir. Pandemiyle birlikte mahpusların bilgiye ve materyallere erişim imkânları önceki senelere göre daha çok kısıtlanmış, ders çalışmaları zorlaşmış ve ekonomik zorluklar kendini daha fazla hissettirmiştir. Ayrıca daha öncesinde iletişimde olduğumuz mahpuslarla iletişimimizde kesintiler yaşanmış, öğrenim hakkına ilişkin derneğimize yapılan başvurularda ciddi bir azalma olmuştur. Değerlendirmelerimize göre bu azalmanın iki sebebi vardır. Bu sebeplerden ilki, mahpusların birçok hakkının salgın sebebiyle kısıtlanması ve iletişim araçlarına ulaşmalarının önündeki engellerdir. Bir diğer sebebin ise, dünya için de yeni bir deneyim olan salgına dair mahpusların yeterince bilgilendirilmemesinden ve hapishanelerdeki yeni kısıtlamalara dair süreçlerin anlaşılamamasından kaynaklanan problemler olduğu söylenebilir. Salgın sebebiyle tüm dünyada eğitim sistemi dijital ortama taşınmıştır ve bu yapısal durum Türkiye’de de teknik birçok karmaşaya sebep olmuştur. Bu karmaşadan “içerisi” de etkilenmiştir. Pandeminin ilk zamanlarında derneğimize gelen bilgi sınırlıyken 2020’nin sonlarında iletişime geçilebilen öğrenci sayısı artmış ve hapishanelerde öğrenim hakkına ilişkin yaşanan ihlaller aktarılmıştır. Online eğitim başlığında bu konuda yaşanan sorunlar daha detaylı ele alınacaktır. Ekonomik Zorluklar 12 Haziran 2017 tarihine kadar hapishanelerdeki mahpus öğrencilerin harçları, Adalet Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı arasında imzalanan 12 Haziran 2014 tarihli protokol gereği Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından karşılanıyordu. Ancak, 2017 yılından itibaren geçerli olan yeni protokolde öğrenci harçlarının ödenmesi, hapishanenin bulunduğu ilin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının mütevelli heyetinin kararına bırakılmış durumdadır. Bu durum başvuru süreçlerini zorlaştırdığı gibi, hapishanelerdeki öğrencilerden hangilerinin bursa erişebileceği konusunda da bir birliğin olamamasına sebep olur. 98 https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Ceza-Infaz-Kurumu-Istatistikleri-2019-33625 75