2. GENEL BİLGİLER
2.1. ÇOCUK VE ÇOCUKLUK KAVRAMI
‘Çocuk ve çocukluk’ geçmişten bu yana bilim insanları, devlet adamları,
eğitimciler gibi bu dönem ile ilgilenen herkesin öznel bir şekilde tanımladığı yaşam
döngüsünün en özel süreçleri arasında yer almaktadır. Bu denli farklı disiplinlerin
ilgilendiği bir kavram olan çocuk kelimesinin tanımı da kendisi kadar önem
taşımaktadır. Çocuk kelimesinin, tanımı, kavramı ve tarihsel değişimi incelendiğinde
farklı aşamalardan geçtiği görülmektedir[5].
Literatüre göre çocuk ve çocukluk kavramı üzerine tek ve evrensel bir tasvirin
bulunmadığı; toplum, kültür anlayışlar arası farklı şekillerde tanımlanabildiği
görülmektedir. Çocukluk dönemi temel olarak bireyin yetişkinlikteki bedensel, ruhsal,
sosyal ve bilişsel olarak olgunluğa ulaşmaya çalıştığı geçiş dönemini tanımlamaktadır.
Gelişim psikolojisine göre çocukluk döneminin ergenliğin başlamasıyla sona erdiği
kabul edilmektedir. Ergenlik döneminin başlangıcı ise toplumdan topluma, cinsiyete,
zihinsel, psikolojik faktörlere ve bireyden bireye değişmekle birlikte genellikle 12 yaş
civarında olduğu düşünülmektedir[6]. Çocuğu ve çocukluğu tanımlayacak net bir
tanım ve yaş olmadığı bilinmekle birlikte toplumsal düzen, idari ve resmi sistemler
için standart çocuk tanımlarına ihtiyaç duyulmaktadır.
‘Çocuk’ kelimesi, Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından ‘bebeklik ve erginlik
arasındaki gelişme döneminde bulunan oğlan veya kız; yavru, bala, uşak, velet’
ifadeleri ile tanımlanmaktadır. TDK’deki diğer anlamlarına bakıldığında ise ‘soy
bakımından oğul veya kız; yavru, bala, döl, evlat, zürriyet’ veya ‘büyükler arasında
daha az yaşlı olan kişi’ ifadeleri görülmektedir [7].
Ülkemizdeki yasalarca çocuk kavramı değerlendirildiğinde, Çocuk Koruma
Kanunu(ÇKK) kapsamında çocuk kelimesi ‘daha erken yaşta ergin olsa bile, on sekiz
yaşını doldurmamış kişi’ ifadeleri ile tanımlanmaktadır [8].Türk Medeni Kanunu’na
(TMK) bakıldığında ise çocuk tanımının net olmadığı, TMK’da çocuk kelimesinin
esasen, anne ve baba ile soy bağını belirten bir hısımlık ifadesi olarak kullanıldığı; on
sekiz yaşını tamamlamamış kişiler için yer yer “küçük”, yer yer “ergin olmayan
çocuk” ifadesi kullanıldığı görülmektedir. Erginliğin ifadesi olarak; TMK m 1 /f-1
3