etmemek sapkın bir davranış olabilir, ama suç mudur? Buna göre, tüm suçların toplumun değer, norm
ve beklentilerine aykırı olduğunu söylemek yanıltıcı olacağı gibi, toplumun kınadığı sapkın bir
davranışın suç olduğunu söylemek de aynı derecede yanıltıcıdır.
Literatürde, gerçekleşen bir davranışın yalnızca toplum tarafından mı yoksa hukuk tarafından
mı yaptırıma tabi tutulduğu incelenerek, sapma ya da suç olduğunun anlaşılabileceği
savunulmaktadır (Dolu, 2011: 34; 2013: 3-4). Bu çerçevede sapma belirli bir zaman süreci içinde
belirli bir toplum veya sosyal grubun normdan ayrılan davranışlarını ifade ederken (Siegel, 2006: 4),
suç ise hukuk kurallarına aykırı ve karşılığında cezai yaptırım olan davranışları tanımlamaktadır
(Yücel, 2003: 19; Dolu, 2011: 32). Başka bir ifadeyle, sapma toplumsal normların ihlali, suç ise ceza
hukuku normlarının ihlali anlamına gelmektedir (Thio vd., 2013: 13).
Giddens (2008a: 842)’a göre sapma, eylemin veya davranışın yalnızca yasal düzlemdeki
hukuki boyutuyla ilgilenen suç olgusundan, çok daha kapsamlıdır. Zira toplumda sapma gösteren
davranışların çoğu, yasa tarafından yaptırıma tabi olmamıştır. Çünkü değişen dünya ve toplum
koşulları göz önüne alındığında, sosyal gruplarda ve özelde bireyler açısından karmaşıklaşan,
çeşitlenen ve hatta kronikleşen sorunlar baş göstermektedir. Bu durumda bazı normların uygulanması
toplum gözetiminden devletin baskı aygıtına dönüşür. Yasalarda temsil edilen normlar çerçevesinde,
devlet suçu belirler ve gerekli yaptırımı uygular. Bu nedenle sapma her tür norm ihlaline işaret
ederken, suç ise yalnızca yasalarca meşru görülmeyen davranışları içerir (İçli, 1994a: 2). Neticede
sapma zamana, yere ve hatta sapma etiketi uygulayanların -birey, sosyal grup, toplum, devlet vd.etkisine bağlı olarak sabit olmayan, sürekli değişen suç olgusunu da kapsayan dinamik ve evrensel
bir olgudur.
Nitekim sapma ve suçun farklılıkları olduğu kadar, pek çok ortak özelliği de bulunmaktadır.
Sapma ve suç konusundaki ilk çabalar, geliştirilen teoriler ve yapılan açıklamalar bu kavramların
farklılıklarından çok ortak noktalarına vurgu yapmaktadır. Dolayısıyla, araştırmanın ilerleyen
bölümlerinde de görüleceği gibi sapma ve suç kavramları sık sık birlikte kullanılmaktadır.
Sapma kavramının etimolojisi incelendiğinde, Osmanlıca’da doğru yoldan çıkma, değişme ve
bozulma anlamında inhiraf terimi sapma kavramını karşılamaktadır (Devellioğlu, t.y.: 523;
Hançerlioğlu, 1979: 39). “Temel Toplumbilim Terimleri Sözlüğü”nde sapma İngilizce bias,
deviation ve Fransızca’da da yine deviation terimlerinin yerine kullanılmış olup, sapma kavramı
“Birey davranışlarının kümenin, toplumun yerleşik ölçülerine uymaması durumu” olarak
tanımlanmıştır (Ozankaya, 1984: 102). İçinde yaşadığı toplumun gelenek ve göreneklerine, kabul
edilmiş standartlarına veya normlarına uygun hareket etmeyen kişi ise, sapkın (Os. Fasık; İng.
Deviant ve Fr. Pervers) olarak nitelendirilmiştir (Hançerlioğlu, 1979: 38).
19