davranışlarının incelenmesinde kritik öneme sahip olan şey, sosyal izleyicilerdir. Çünkü belirli bir
davranışın sapma olup olmayacağına karar veren izleyicidir (Erikson, 1962: 307-308). Buna göre,
sapma en yaygın tanımıyla, “genel kabul görmüş inançların dışına çıkmadır.” (Thio vd., 2013: 13).
Sapma davranış “bir toplumda veya grupta olağandışı, alışılmadık bir davranış” olarak tanımlanabilir
(Palmer ve Humphrey, 1990: vii). Başka bir deyişle sapma, bir toplumda veya grupta çoğunluğun
onaylamadığı, hâkim normlara aykırı olan, ayıplanan veya cezalandırılan davranışlar olarak
tanımlanabilir (Bal, 2013:11).
Genel itibarıyla, sapma davranışını inceleyen sosyologlar toplumda sosyal düzenin korunması
ve devamlılığın sağlanması için oluşturulan sosyal kontrol mekanizmalarına ve normlara nasıl
uyulduğu ile ilgilenmezler. Çünkü uyum sosyalleşmenin bir sonucudur. Sosyologların asıl inceleme
alanlarını sosyalleşme sürecine rağmen kimlerin, neden normlara uymadıkları konusu
oluşturmaktadır. Ancak etiketleme teorisine temel oluşturan görüşler, sosyologların zaman içinde
uyumun kendisini de sorgulamasına sebep olmuştur (Worsley, 1972: 367). Bundan dolayı, çeşitli
sosyolojik sapma tanımlamaları yapılmıştır. Dolayısıyla, sosyologlar arasında sapmanın ne olduğuna
ilişkin tam bir fikir birliği olduğu söylenemez (Goode, 2015: xiv). Nitekim pek çok sosyolog kimin
sapkın olarak etiketleneceğinin toplumdaki çoğulcu değerler sistemine bağlı olduğunu
savunmaktadır. Şöyle ki, insanlar kurallara uymakla yükümlüdür ama bu kurallar bireyin veya
grubun sahip oldukları değerler ile örtüşmediği takdirde toplumun diğer kesimlerine göre bireyin
veya grubun davranışı sapma olarak etiketlenir (Worsley, 1972: 368).
Özetle, sosyo-kültürel zeminde meydana gelen sapma olgusu, bir dizi faktöre bağlı olarak
zamanla değişmektedir. Toplumsal yaşam ve tüm insan davranışları dinamik bir yapıya sahip olduğu
için sapma davranışları da doğal olarak değişir. Bu sebeple, sapma kavramının genel geçer bir
tanımını yapmak mümkün olmadığı gibi, geçmişte sapma olarak kabul edilen davranışlar bugün
normal ya da bugün sapma olarak kabul edilen davranışlar geçmişte normal olarak nitelendirilebilir.
Zaman ölçütü ve toplumsal değişim, sapma nitelendirmesinin göreliliğini bir kez daha ortaya
koymaktadır (Palmer ve Humphrey, 1990: 23). Araştırmada sapma kavramı ile yerleşik toplumsal
değer ve normların mevzubahis olduğu her yerde önemli sayıda insan topluluğunun diğer bazı
insanların davranışlarını yapılmaması gereken, bir diğer ifadeyle, yanlış olarak addettiği toplumsal
uyumsuzluk durumu kastedilmektedir. Sapkın veya sapmış olan ile ifade edilmek istenen ise,
toplumsal etkileşimde uygun olmayan, onaylanmayan ve olumsuz tepki gösterilendir.
2.2. Suç Sosyolojisinde Kuramsal Yaklaşımlar
2.2.1. Suçluluk Kuramlarına Genel Bakış
Suç ve suçluluğun nedenlerini açıklama ve suçu önleme hususunda muhtemel çareler üretme
çabalarının tarihi eskidir. Antik Çağ’da Sokrates suça ilişkin gözlemler yaparken, Sofokles de içgüdü
22