tarama düzenlemeleridir.” (Karasar, 2012: 79). Çocuklara yönelik hazırlanan anket soruları Ek-1’de
sunulmuştur. Kurum öğretmenlerine yönelik nitel araştırma yöntemi içerisinde mülakat tekniğine
bağlı kalınarak bir görüşme formu hazırlanmış ve Ek-2’de sunulmuştur. “Nitel araştırma, gözlem,
görüşme ve doküman analizi gibi veri toplama yöntemlerinin kullanıldığı, algıların ve olayların doğal
ortamda gerçekçi ve bütüncül bir biçimde ortaya konmasına yönelik nitel bir sürecin izlendiği
araştırma olarak tanımlanabilir.” (Yıldırım ve Şimşek, 2013: 45). Kısaca ilişkilerin, etkinliklerin,
durumların ya da materyallerin niteliğinin incelendiği çalışmalar nitel araştırmalardır (Büyüköztürk
vd., 2014: 271). Nitel araştırma yöntemi suç gibi karmaşık bir konuya daha ayrıntılı bir anlayış ve
katılımcıların bu konuyu hangi bağlamda ele aldığını anlamak için tercih edilmiştir.
Bu bağlamda nitel araştırma toplumsal hayatta meydana gelen olayların ayrıntılı olarak
incelenmesini içerir. Bu olaylara özgün yorumlar getirmeyi amaçlar (Neuman, 2014: 224). Nitel
araştırmacılar, gerçekliğin inşa edilen doğasını, araştırmacı ve incelenen şey arasındaki ilişkinin
bildirimini ve araştırmayı şekillendiren durumsal baskıları vurgular. Nitel araştırmacılar, sosyal
deneyimin nasıl yaratıldığını ve anlamlandırıldığını vurgulayan soruların yanıtlarını ararlar (Kuş,
2007: 23).
Araştırmada, Ankara ve İstanbul illerinde bulunan Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz
Kurumları ile Çocuk Eğitimevlerinde kalan 12-17 yaşları arasındaki tutuklu ve hükümlü çocukların
eğitim yaşantılarına ait deneyimlerinin ortaya konması, bu sürecin hem kendileri hem de kurum
öğretmenleri tarafından nasıl deneyimlendiğinin bilinmesi hedeflendiğinden, nitel araştırma
yaklaşımı içinde fenomenolojik araştırma deseni kullanılmıştır. Katılımcılardan elde edilen nitel
verileri betimleme de neyi, nasıl deneyimledikleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Fenemonoloji
yalnızca bir betimleme değildir, araştırmacının yaşanmış deneyimlerin anlamına ilişkin yorum
yaptığı yorumsal bir süreçtir. Birkaç birey tarafından deneyimlenen bir fenomenin derinlemesine
anlaşılmasını sağlamaktadır (Creswell, 2018: 80). Bu çerçevede, özellikle suça sürüklenmiş çocuklar
ile onlara eğitim hizmeti veren öğretmenlerin deneyimlerinin anlaşılmasında bu yaklaşımın
kullanılması tercih edilmiştir.
1.5.1. Veri Toplama Süreci ve Tekniği
Araştırmada veri toplama sürecinde anket ve yapılandırılmış mülakat yöntemi kullanılmıştır.
Bu araştırmanın veri kaynağını çocuklara sunulan anket formlarından ve öğretmenlerle yapılan
görüşme kayıtlarından elde edilen bilgiler ve doküman analizi oluşturmaktadır. Doküman analizi,
araştırılması hedeflenen olgu ve olaylar hakkında bilgi içeren çeşitli yazılı materyallerin toplanması,
gözden geçirilmesi, sorgulanması ve analizini kapsar (Sak vd., 2021: 28).
Anket formu için öncelikle gerekli literatür taraması yapılmış ve Adalet Bakanlığı verilerinden
yararlanarak Türkiye’deki tutuklu ve hükümlü çocuk sayıları ve çocuk eğitimevleri / ceza infaz
8