değerlendirmelerinin yapılması ve ruhsal değerlendirme için takiplere alınması son derece önemlidir. Cinsel istismarın çocuklar üzerindeki ruhsal etkilerine göz attığımızda; birçok çalışmada çocukluk dönemindeki istismar ile istismar neticesinde gelişen ruhsal bozukluklar arasında bağlantı olduğu bildirilse de istismar mağduru tüm çocuklarda ruhsal etkilenimin ortaya çıkmadığı, bu durumun bazı koruyucu faktörlerin varlığından kaynaklı olabileceğinin düşünüldüğü bildirilmiştir.145,146 Cinsel istismarın mağdur çocuk üzerindeki etkileri; çocuğun cinsiyeti, kişilik özellikleri, baş etme becerileri, benlik algıları, olayda şiddet kullanımı olup olmadığı, istismarcının kim olduğu, istismarcının çocuğa olan yakınlığı, istismarın sayısı ve sıklığı, örselenmenin derecesi sosyal destek durumu, çocuğun geçmişte yaşamış olduğu başka travmalara karşı duyarlılığı, ailenin sosyokültürel düzeyi, ailenin istismarı algılayış biçimi, ruhsal desteğin hemen alınıp alınmadığı gibi faktörlere bağlı olarak değişkenlik göstermektedir.147 Çocuğun cinsel istismarı ile ruhsal bozukluklar arasında nedensel bir ilişki olduğunu öne süren başlıca iki durumdan söz edilmektedir. İlki çocukluk döneminde cinsel istismar mağduru olmanın, ruhsal hastalık oluşumuna zemin oluşturduğu görüşüdür. Diğer taraftan hem çocukluk döneminde cinsel istismarın hem de ruhsal hastalıkların riskini arttıran sosyal ve ailesel faktörlerin zaten sıklıkla bir arada bulunduğu görüşüdür. Çocukluk döneminde cinsel istismarın, aile ortamı bozuk çocuklarda daha sık görüldüğü bildirilmiştir, bu tür ailelerde çocuğun cinsel istismarının ruhsal bozukluklarla ilişkisinin istismarın çocuğa doğrudan travmatik etkisinden ziyade, aile ile çocuk arasındaki iletişim ve çocuğun cinsel istismarı sonrasındaki süreçte olumsuz etkilenen çevresel koşullarla bağlantılı olduğu da bildirilmektedir.147,148 Cinsel istismar sonrası erken, orta ve geç dönemde farklı bozukluklar ortaya çıkabilmektedir.132,146,149–151 Erken dönemde; kaygı bozukluğu, akut stres bozukluğu, öfke kontrol bozuklukları ve agresyonda şiddetlenme, depresif yakınmalar, regresif davranışlar, içe kapanma, suça yatkın davranışlar, başkasına karşı zalimce davranışlar gösterme, intihar girişimi, kendine zarar verme davranışı, uyum sorunları, düşük benlik değeri ve uygunsuz cinsel içerikli söz ve davranışlar, uyku bozuklukları, kabuslar, fobiler ortaya çıkabilmektedir.132,146,149,150 53