2.1.3.1.3 Somut İşlemler Dönemi (7 – 12 Yaş)
Bu dönemde çocukların problem çözme konusundaki yetenekleri gelişmeye başlar. Bu
çocukların olaylara daha fazla sonuç ve bakış açısı ile bakmaya başlaması sayesinde mümkün
olur.
Bu dönemin en önemli özelliklerinden biri korunum ilkesinin kazanımıdır. Korunum ilkesi
bir nesnenin görünümü değişse de sayı miktar, ağırlık, hacim gibi belli özelliklerinin
değişmemesidir. Bu sayede çocuk bir nesnenin dış özellikleri değişse de iç özelliklerinin aynı
kaldığını bilir.15
2.1.3.1.4 Soyut İşlemler Dönemi (12 Yaş Sonrası)
Bu dönemde çocuklar soyut düşünme yeteneğini kazanırlar. Mantıksal ayrımlar yapma,
akıl yürütme gibi yetileri bu dönemde edinmeye başlarlar. Piaget soyut düşünme yetisini
uyum sağlama çabası olarak nitelendirir. Bireyde muhakeme yeteneği de bu dönemde
gelişmeye başlar.15
Çocuk soyut işlemler döneminde özellikle ergenlik döneminde olduğu için kendi
fikirlerinin en doğru olduğunu, herkesin kendisiyle uğraştığını ve kimseye yaranamadığını
düşünür. Bu dönem, çocuğun karşılaştığı problemleri yetişkin gibi çözdüğü ya da yeni
karşılaşılan durumlarda yetişkin gibi kararlar aldığı anlamına gelmez.15
Bu dönemde çocuk; davranışlarının sonuçlarını öngörebilme, çevresindeki olaylara ve
verileri değerlendirebilme, geçmişe ve geleceğe yönelik tüm kombinasyonları ve olasılıkları
kavrayabilme becerileri kazanır. Fakat her çocuk aynı sürede veya aynı düzeyde soyut
işlemler dönemine geçemeye bilmekte veya soyut işlemleri yaşamının her alanında
uygulayamaya bilmektedir. Bu dönemin bunun gibi özellikleri çocuklarda özellikle ceza
sorumluluğunu değerlendirirken göz önünde bulundurulmalıdır.16
2.1.4 Zekâ Kavramı
Zekâ, insan zihninin öğrenme, öğrendiklerini kullanabilme, yeni durumlara uyum
sağlayabilme ve yeni çözüm yolları üretebilme yeteneğidir. Zekâ; zihnin algı,
hafıza, düşünme, muhakeme, öğrenme gibi birçok işlevini içermektedir.17
Binet'e göre zekâ, iyi akıl yürütme, iyi hüküm verme ve kendini aşma kapasitesidir.
Davis'e göre zekâ, edinilen bilgilerden yola çıkarak karşılaşılan sorunları çözme yeteneğidir.
Terman’a göre zekâ, soyut düşünebilme kabiliyetidir. Thorndike'a göre zekâ, birçok düşünsel
becerinin karışımıdır ve mekanik, sosyal ve soyut zekâ şeklinde üç ana başlıkta
10