3.1.2.3. Ahlaki gelişim ve suç ilişkisi Suçun nedenlerine ilişkin psikolojik yaklaşımların en önemli varsayımları ise ahlaki gelişimdir. Bireylerin eylemlerini etkileyen çevresel faktörlerle bireyler karşı karşıya kaldıklarında iyi-kötü, doğru-yanlış tutumları onların açıklanmasında önem arz etmektedir. Bu bölümde iki ayrı ahlaki gelişim modelinden bahsedilecektir. 3.1.2.4. Pieaget’in ahlaki gelişim modeli Piaget (1932)’in “Çocuğun Ahlaki Yargısı” adlı eserinde çocukların içinde bulunduğu gelenek ve normların bir sonu değil sosyalleşme basamaklarında yer alan akranları ile etkileşiminin sonucunda oluştuğu ve bu gelişimi sonucunda ahlaki gelişimini eksik tamamlayan çocuğun eylemlerinde tutarsızlıkların olduğunu savunmaktadır. Piaget çocukların dış kaynaklı bir ahlakilikten iç kaynaklı bir ahlakiliğe doğru bir ilerleme kaydettiğini ve 10-11 yaşının ahlaki gelişim için bir dönüm noktası olduğunu varsaymaktadır. Çocukların bu yaşta sonuç odaklı olduğunu, sonuca göre eylemlerini belirlediklerini belirtmektedir (Dolu, 2010). 3.1.2.5. Kohlberg’in ahlaki gelişim modeli Kohlberg, Piaget’in ahlaki gelişim çalışmasını ilerleten ve geliştiren çalışmalar yapmıştır. Piaget’in ahlaki gelişim yaşının 10-11 yaşlarında tab noktaya gelip 16 yaşında bittiğini söylemesine rağmen Kohlberg ileriki yaşlara kadar kompleks bir yapıda devam ettiğini ileri sürmüştür (Dolu, 2010). Kohlberg 10-13 ve 16 yaş gurubu olmak üzere toplamda 72 çocukla araştırma yapmıştır. Araştırma sonucunda 3 evreden oluşan bir ahlaki gelişim yolu bulduğunu belirtmektedir. Birinci evre, Gelenek öncesi ahlakilik evresidir. Bu evrede sonuca dönük bireysel menfaatlerin ceza ile ilişkisine değinmişlerdir. Çocuklar eylemleri sonucunda bir yaptırımda karşılaştıklarında ve kişisel olarak tatmin olduklarında eylemlerine devam ettiklerine ceza aldıklarında ise eylemi yapıcı itici bir güç oluşturduğunu tespit etmişlerdir (Kohlberg, 2018). İkinci evre, Geleneksel ahlakilik evresidir. Bu evrede ise çocuklar, insanlar arası iyi ilişkileri ön planda tutan empati, güven, sevgi ve insanlara yardım etmenin önemli bir tatmin meselesi olduğunu toplumsal düzeni ve kuralları yerine getirme bilincinin var olduğu bir evre olduğunu bulgulamaktadır (Kohlberg, 2018). Üçüncü evre olan Gelenek ötesi ahlakilikte ise, kanunun uygulanmadığı ve haksız bir durumda sivil itaatsizlik göstereceğini, mağduriyeti engellemek için suç eyleminde bulunabileceği sonuçlanmaktadır. 14