2.7. Sosyalizasyon
Sosyalizasyon ve/veya sosyalleşme; faillerin doğumundan itibaren bulunduğu
çevreyi diğerleri ile etkileşimi sonucunda öğrenmeye, değiştirmeye ve dönüştürmeye
sonunda bulunduğu çevreye uygun bir dünya yaratma sürecidir. Sosyalleşme sürecinin
önemli unsuru öğrenmedir. Birey toplumun değer ve normlarını kendisinden başka kişilerin
beklentilerini öğrenir. Bu beklentilere verilen davranışlarda fail, kimlik ve kişiliği
oluşmaktadır (Güçlü ve Akbaş, 2019: 177).
Failler ile toplum inşası arasındaki sosyalizasyonu; aile, din, akran, okul-eğitim,
çevre ve sosyal paylaşım ağları aktarmaktadır. Bu aktarıcılar failleri ayırt etmeksizin
öğretmekte ve örgütlemektedir. Fail ile toplum arasındaki sosyalizasyon aktarıcılarının en
kapsayıcı olanı ailedir. Çünkü ailenin yapısı, bize aktardığı kültür kodları ile fail toplumu
görmekte, yorumlamakta ve sonraki kuşaklara aktarmaktadır.
Yanlış ve/veya eksik sosyalleşme, sosyalizasyonu sağlayan aile, din, okul, çevre ve
akran etkenlerinin topluma uygun işlevsellerini gerçekleştiremediğinde ortaya çıkmaktadır.
Çocuk suçluluğunda, yanlış sosyalleşme kodları önemlidir. Ailenin herhangi nedenlerle
ayrılma ve terk durumlarında, ilgisizlik ve ihmalkar tutumların aile içi çatışmaların çocuğun
yanlış sosyalleşmesine neden olmaktadır.
Ailede yanlış sosyalleşen çocuk, ikinci sosyalleşme aracı olan okula geldiğinde ve
okul işlevini tam yerine getiremediğinde üçüncü sosyalleşme aracı olan çevre ve akran ile
çocuk okuldan kaçma, terk etme, suç ve sapma eylemlerine yönelmesine neden olmaktadır.
Yanlış sosyalleşme, bireyi asosyal hale getirmiş, toplumun gerçeklerinden uzaklaştırmış ve
toplumsal kültüre ve kendine yabancı hale getirmektedir. (Güçlü ve Akbaş, 2019: 179-190).
Tezde ise, eksik ya da yanlış sosyalizasyonun, çocuk suçluluğu ile ilişkili olabileceği
varsayılarak eğitim, aile, okul başarısı, yakın çevre suçlu bireylerin varlığı gibi değişkenlerle
ilişkili sorular sorulmuş, bulgular bu çerçevede değerlendirilmiştir.
9