Sonuç
olarak
sapma
davranışı
gösteren
birey,
toplumdan
bağımsız
düşünülememektedir. Birey ve toplumun birbirine içkin ve etkileşim halinde olduğu
görülmektedir. Becker’in suç olgusunu açıklama şekli olarak suçun kariyer haline
getirilmesi sonucu ile diğer sosyal tepki kuramlarını geliştirmektedir. Becker çalışmasında
bireyin toplumsal yapı içerisinde etiketlendikten sonra sosyal bir statü kazandığını ve bu
statüyü korumak için sapma davranışını devam ettirdiğini zamanla da bunun kariyer haline
getirdiklerinden bahsetmektedir.
3.2.15. Braitwaite’in birleştirici ayıplama teorisi
John Braithwaite, kişinin etiketlenmesi ile suçu kariyer haline getirmesi savına
karşılık hapse girmiş defalarca suç işlemiş insanların sonraki hayatlarında suç işlemedikleri
gerçeği ile teorileri sorgulamaya başlar. Birleştirici ayıplama teorisinin temel tezi; her sosyal
tepkinin kişi üzerinde olumsuz bir etki oluşturmayacağını, yanlış davranışlara karşı sosyal
tepkinin belirli metot ve sınırlar içinde mutlaka verilmesi gerektiğini savunur (Güçlü ve
Akbaş, 2019: 133).
Birleştirici ayıplama teorisi, kontrol, alt kültür, fırsat, öğrenme teorilerini entegre
etmiş açık bir teoridir. Çünkü teorileri birleştirerek suçun açıklanmasında güçlü bir yol
yapmak amacı taşımaktadır. Braitwaite sosyal tepki yerine “ayıplama (shaming)” kavramını
kullanır. Shame ve Criminal (2000) Justice adlı çalışmasında, damgalamanın saygısızca bir
aşağılama olduğunu, suçluyu affetmediğini ve suçun kalıcı olmasını sağladığını, bunun
yerine suçu azalttığı tespit edilen “ayıplamanın” kullanılması gerektiğini söylemektedir.
Ayıplama, sonsuz çeşitli sözel ve sözsüz kültürel biçimlerde yürürlüğe konabilecek
onaylamama ifadesidir. Suç işleyen bireylere toplum tarafından utandırılması ve suçlanması
suretiyle yaptığından pişmanlık duyacak yöntemlerin uygulanmasıdır. Bu bağlamda sosyal
bağları, geleneksel bağları güçlü olan toplumlarda daha çok işe yarayacaktır (Braithwaite,
1989).
Braitwaite ayıplamayı iki şekilde ele almaktadır: 1- Birleştirici ayıplama, kişinin
toplumsal normlara uyan, damgalanmamış ve saygınlığını kaybetmemiş bir vatandaş olarak
topluma yeniden kazandırılmasıdır (Güçlü ve Akbaş, 2019: 134). Temelde insanların özünde
iyi olduklarını ancak bazen hata yapabilecekleri kabul edilir (Dolu, 2010: 400). Bireyin
yaptığı davranışa odaklanmaktadırlar.
Birleştirici ayıplama içerisinde kişi yaptığı eylemden ötürü pişman olur, özür diler
ve hayatının kalan zamanlarında yapmamaya özen göstermeye söz verir. 2- Ayrıştırıcı
39
Hedef paragraf seç3
Bir paragrafa bağla
Connect to an entity
Disable highlights
İçindekiler tablosuna ekle