adli sisteme girmesi nedeniyle örgün eğitimin kesintiye uğramasına neden olan ceza sorumluluğu yaşı ile ilgili düzenlemelerin de eğitim hakkına dair mevcudiyet, erişilebilirlik, kabul edilebilirlik ve adapte edilebilirlik ölçütleri doğrultusunda gözden geçirilmesinin önemli olduğu açıktır. Unutulmamalıdır ki; ●​ Her çocuk hak sahibidir. 18 yaşına kadar herkesin insan haklarının özel gerektirdikleri doğrultusunda muamele görme hakkı vardır. Çocuğun insan haklarını korumak devletin yükümlülüğüdür. Bu yükümlülük çocuklara yönelik ayrımcılık yasağının, çocuğun yaşama, gelişme ve katılım haklarının ve çocuğun yüksek yararının gözetilmesini gerektirir. ●​ Her çocuk biriciktir. Çocukların her biri kendine özgü ve çeşitli özelliklere, kendine has algılama, ifade etme biçim ve becerilere sahiptir. Çocukların çeşitli özellikleri, ihtiyaçları veya farklı koruma tedbirlerine ihtiyaç duymaları onların insan haklarından mahrum kalmalarının gerekçesi olamaz. ●​ Özgürlüğün kısıtlanması son çaredir. Bir çocuğun özgürlüğünün kısıtlanmaması için tüm yol, yöntem ve olanaklar gözden geçirilmelidir. Kısıtlamanın önlenemediği durumda ise çocukların diğer tüm haklara erişimleri güvence altına alınmalıdır. Hakların engellenmesi asla kabul edilemez. Kaynakça Vaghri, Z., Ruggiero, R., Lansdown, G. (2025). Children’s Rights-Based Indicators: Strengthening States’ Accountability to Children. https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-71594-5 TÇYÖV (2024). Çocuk Mahpuslar Hak İzleme Programı Ataman, H. (2008). Eğitim Hakkı ve İnsan Hakları Eğitimi. İnsan Hakları Gündemi Derneği, İzmir Tomaševski, K. (2001). Human Rights Obligations: Making Education Available, Accessible, Acceptable and Adaptable. SIDA https://www.right-to-education.org/sites/right-to-education.org/files/resource-attach ments/Tomasevski_Primer%203.pdf 16