Türkiye Hükümeti sunduğu 2. Periyodik raporunda, bağımsız ve etkili şikâyet mekanizması amacına hizmet etmesi amacıyla kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu ve Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumundan bahsetmiştir. Her ne kadar Periyodik Raporda TİHEK'in ve KDK'nın çalışmalarına geniş yer verilmişse de Diyarbakır Kadın Ceza İnfaz Kurumu'nda görüşülen kız çocukları, maruz kaldıkları haksızlıklarla ilgili başvuru yapabilecekleri bu kurumlar hakkında bilgi sahipi olmadıklarını iletmişlerdir. Kaldı ki her iki kurumun raporları ve kararları incelendiğinde, tutuklu ve hükümlü kadın ve kız çocuklarının tutuldukları infaz kurumlarına yeterli ilginin gösterilmediği anlaşılmaktadır. Ayrıca bu kurumların erişelebilirliğinin yanı sıra etkililiği üzerine de değerlendirme yapmak gereklidir. Merkez, Diyarbakır Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunan çocukların maruz bırakıldığı hak ihlallerine ilişkin olarak hazırladığı ve 10.09.2021 tarihinde kamuoyu ile paylaştığı raporuyla birlikte Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu ile Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru yapmıştır. Başvuruda çocukların kurum içinde fiziksel ve psikolojik şiddete, kötü muamele ve onur kırıcı davranışlara maruz bırakıldığı, tehdit edildiği; beslenme hakkı, sağlık ve tedavi hakkı, haberleşme ve iletişim hakkı ile eğitim ve sosyal haklarının ihlal edildiği aktarılmıştır. Yapılan başvuru neticesinde TİHEK, Diyarbakır Barosu Başkanlığına herhangi bir bildirim yapmamış, başvurunun sonucu hakkında bilgi dahi verilmemiştir. KDK ise yapılan başvurudan sonra Adalet Bakanlığına sorular yöneltmiş ve ardından da Adalet Bakanlığının matbu ve mevzuat hükümlerinden oluşan cevapları ile yetinerek “Dostane Çözüm Kararı” vermiştir. Bunun yanında KDK web sayfasından öğrenildiği kadarıyla ilgili başvurudan sonra Diyarbakır Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu ziyaret edilmiştir13. Bununla birlikte Baro ile hiçbir irtibat kurulmamıştır. Neticede başvurular etkili olmamış ve hak ihlallerin önlenmesine dönük olarak iyileştirici ve somut herhangi bir çalışma yapılmamıştır. KDK'nın verdiği kararlara bakıldığında; çocukların direkt olarak başvuru yapabildiği bir kurum olmasına rağmen az sayıda çocuğun KDK'ya başvurduğunu, mekanizmanın yaygın olarak bilinmediğini, erişilebilirlik yönünden kısıtlı kaldığını, infaz kurumlarından çok sayıda başvuru olduğunu ancak tavsiye ve dostane çözüm kararlarının oldukça az olduğunu söylemek mümkündür14. Yine özel rapor hazırlama yetkisi bulunan KDK'nın bu zamana kadar yayınlanan raporlarına bakıldığında Türkiye’de yaygın insan hakları ihlalleri olan konularda özel rapor hazırlanmadığı dikkat çekmektedir15. Komitenin dikkatine sunulması gereken bir diğer konu da bu iki kurumun dil kapsayıcılığı üzerindir. Her iki kurum da Diyarbakır'daki çocukların büyük çoğunluğunun ana dili olan Kürtçe dilinde hizmet vermemektedir. https://www.kdkcocuk.gov.tr/karar-cocuk-adalet-sisteminde-infaz-kosullarinin-incelenmesi Kamu Denetçiliği Kurumunun 2023 yılına ait Yıllık Raporu incelendiğinde; 19.317 başvuru yapıldığı, 6.570 Gönderme Kararı verildiği, 5.407 İncelenemezlik Kararı verildiği, 1.386 Dostane Çözüm Kararı verildiği, 1.384 Tavsiye Kararı verildiği, 1.066 Ret Kararı verildiği, 588 Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı verildiği, 0-18 yaş grubundan (çocuklardan) 152 kişinin başvuru yaptığı, çocuk hakları konulu 223 başvuru yapıldığı, Ce za infaz kurumlarının faaliyetleri konulu 1.629 başvuru yapıldığı görülmektedir. Çevrimiçi: https://www.ombudsman.gov.tr/Yayinlarimiz/YillikRapor 15 Kamu Denetçiliği Kurumunun özel raporları için bakınız: https://www.kdk.gov.tr/Yayinlarimiz/OzelRaporlar 13 14 6