CİSST 2022 YILI HAPİSHANELER RAPORU Politika Önerisi: Türkiye hapishanelerindeki hasta mahpuslara ilişkin istatistikler uluslararası hasta tanımı esas alınarak ve mahpusların engellilik tür/oranlarına dair ayrıştırılarak tutulmalı ve kamuya açık olmalıdır. 4.3. Öne Çıkan Başlıklar 2022 yılında hasta mahpusların öne çıkan problemleri; infaz erteleme ve Adli Tıp Kurumu, ağır hasta mahpuslar, ayrımcılık, ekonomik sorunlar ve sağlık nedeniyle başka hapishaneye sevk başlıkları altında toplanmaktadır. Öne çıkan bu başlıklar, derneğimize başvuran hasta mahpusların en fazla şikayet ettiği konulardır. Bu rapor, kısıtlılığından dolayı hasta mahpusların Türkiye hapishanelerinde yaşadığı bütün problemleri kapsayamamaktadır. Hastalık nedeniyle cezanın infazının ertelenmesi, gerek Adli Tıp Kurumu’nun verdiği kararlar neticesinde gerekse kanunun “toplum güvenliğini tehdit” gibi muğlak bir ifade içermesi nedeniyle 2022 yılında da hasta mahpusların en çok hak ihlaline uğradığı konu olmaya devam etmiştir. Özel ihtiyacı olan mahpus gruplarının birçoğunun maruz kaldığı ayrımcılık ve yoksullaşma gibi sorunlar, hasta mahpuslar içinde kronikleşen problemlerdendir. Hastalık nedeniyle başka hapishaneye sevk ise genel olarak hasta mahpusların tedaviye erişemedikleri hapishanelerden koşulları biraz daha iyi olan hapishanelerde infazını sürdürme taleplerinin karşılanmamasıyla ilgilidir. 4.3.1. İnfaz Erteleme ve Adli Tıp Kurumu Hapis cezasının infazının çeşitli sebeplerle ertelenmesine ilişkin hususlar, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 16, 17 ve 17/A Maddelerinde düzenlenmektedir. Hapis cezasının infazının hastalık nedeni ile ertelenmesi ise anılan kanunun 16. Maddesinde ve Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzük’ün 54. Maddesinde düzenlenmektedir. 16. Madde gereğince, mahpusların cezaların hafifletilmesi veya kaldırılması için tam teşekküllü devlet hastanelerinden alınan raporlar yeterli olmamakta ve Adli Tıp Kurumu’ndan (ATK) rapor alınması zorunlu tutulmaktadır. Ağır hasta ve hayatını tek başına sürdüremeyen birçok mahpus için hastane heyetleri hapishanede kalamayacağı yönünde görüş bildirmesine rağmen, ATK’nın ‘cezaevinde kalabilir’ yönünde verdiği raporlar infaz ertelemelerini engellemektedir. Bu sebepten ötürü birçok hasta mahpus, tedavileri düzenli yapılamadığı ve hapishane şartlarında tedavi için uygun ortam bulunmadığı için hapishanede hayatını kaybetmektedir. Sadece ATK’nın verdiği olumsuz kararlar değil, genel olarak infaz erteleme sürecinin çok aşamalı ve uzun bir süreç olması da hasta mahpusların başvuru sürecini tamamlayamadan hayatını kaybetmesine neden olmaktadır. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 16/6. Maddesinde, “toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmama” şeklinde muğlak bir ibare bulunmakta olup, hasta mahpusların hapis cezasının ertelenmesi bu şarta bağlı tutulmaktadır. Kişiden kişiye değişebilecek bu ifadenin yorumu, uygulamada genelde kolluk güçlerinin değerlendirmesine bırakılmaktadır. Uygulamada bu ifade, özellikle siyasi mahpusların sağlık durumunun göz ardı edilerek, infaz erteleme hakkından faydalanamamalarına neden olmaktadır. Sağlık hakkına erişimin kısıtlanmasının karşısına toplum güvenliği gibi belirsiz bir kriter konularak, bu kısıtlama meşrulaştırmamalıdır. 64