CİSST 2022 YILI HAPİSHANELER RAPORU R Tipi hapishaneler ve bazı hapishanelerdeki hasta ve engelli koğuşları dışında, hapishanelerde hasta mahpuslar ile hasta olmayan mahpuslar tamamen aynı şartlarda tutulmaktadır. Genellikle hasta mahpusların daha düzenli bir tedaviye ve bakıma ihtiyacı olmaktadır. Hapishanelerin kalabalık ve hijyenik olmayan yapısının yanı sıra, mahpusların sağlık ve bakım hizmetlerine erişim imkanındaki kısıtlılıklar, bu ihtiyaçların karşılanmamasına neden olmaktadır. Ayrıca, hayatını tek başına idame ettiremeyecek durumda ve bakıma ihtiyacı olan hasta mahpusların çoğunlukla refakatçisi bulunmamaktadır. Yemek yemek, bulaşığını, çamaşırını yıkamak, hatta banyo ve tuvalet gibi en temel ihtiyaçları dahi diğer mahpuslar tarafından karşılanmaktadır. Bakım hizmetlerine erişememek, hasta mahpusları diğer mahpuslara bağımlı hale getirerek, kişinin bağımsız yaşayabilme hakkını elinden alırken, bütün bunların toplamı diğer mahpuslara “ağır iş yükü” oluşturabilmektedir. Hasta bir mahpusun bakımı, diğer mahpusun sorumluluğunda değil, hapishane idaresinin sorumluluğunda olmalıdır. COVID-19’un yanı sıra uyuz, verem (tüberküloz), HIV+/AIDS, hepatit gibi bulaşıcı hastalıklar da hapishanelerde sıklıkla görülmektedir. 2022 yılında da uyuz, COVID-19’dan sonra en çok görülen ikinci bulaşıcı hastalıktır. Bu tür hastalıklara sahip mahpuslar, izolasyon ve tecride maruz kalmaktadır. Tecrit hem fiziksel ve sosyal olabilmektedir. Mahpusların bulaşıcı olmasa dahi hastalıklarının öksürük, ciltte enfeksiyon, amputasyon gibi görülür ve duyulur sonuçlarının olması, diğer mahpuslar ve hapishanedeki personel tarafından ayrımcılığa uğramalarına neden olabilmektedir. Bunun yanında, bulaşıcı hastalığı olan mahpusların izolasyon adı altında tekli odalarda tecrit altına alınması hem hapishane içerisiyle hem dışarısıyla (açık görüş hakkının kısıtlanması gibi nedenlerden) iletişim kurmalarını zorlaştırmaktadır. Bu tür hastalıkları olan mahpusların yaşadığı izolasyon, hasta olmayan mahpusların hapishanede olmaktan kaynaklanan izolasyonundan çok daha derin olup, cezalarıyla bir ilişiği yoktur. Politika Önerisi: Hastalık nedeniyle karantina uygulanması ile bir cezalandırma yöntemi olan tecrit arasındaki fark göz önünde bulundurularak, hasta mahpusların hiçbir hak kaybı yaşamayacağı şekilde tutulma şartları iyileştirilmelidir. 4.3.4. Ekonomik Sorunlar 2022 yılında hasta mahpuslardan aldığımız en yoğun şikayetlerden bir diğeri ise beslenmeyle ilgiliydi. Birçok hasta mahpus, hastalıkları gereği kendilerine listelenen diyet yemeğe ulaşamadıklarını belirtirken, mahpusların geneli yemeklerin miktarının azlığını, kalitesizliğini ve hijyenik olmadığını ifade etti. Yetersiz beslenme, iyi gıdaya ulaşamama gibi durumlar yeni hastalıkları beraberinde getirirken, hasta mahpusların diyet yemeğe erişememeleri nedeniyle diğer yemeklere mecbur bırakılması da var olan hastalıklarının ilerlemesine sebep oldu. Diyet beslenmesi gereken mahpus sayısının düşük olması veya yalnızca tek bir hasta mahpusun diyet beslenmesinin gerekmesi, hapishane idarelerinin sadece bu mahpuslara yönelik yemek çıkartma gereği duymamalarıyla sonuçlanmaktadır. Hapishanenin verdiği yemeklerin yetersizliği, mahpusları kantinden alışveriş yapmak zorunda bırakmaktadır. Fakat derneğimizin aldığı mektuplar hem iç hem dış kantin fiyatlarının oldukça yüksek olduğunu göstermektedir. Yeterli beslenemediği için bağışıklığı düşen mahpuslar, hızla kilo vermekte ve bulaşıcı hastalıklara daha açık bir hale gelmektedir. Dışarıda olduğu gibi hapishanede de hastaların düzenli kullanması gereken ilaçların hepsi her zaman SGK tarafından karşılanmamaktadır. Ailelerinden geliri olmayan ve çalışamaz durumda olan hasta mahpusların bu tür ilaçlara ve bunların yanında kullanması gereken medikal malzemelere ve hijyen ürünlerine erişimi ise oldukça kısıtlıdır. 67