CİSST 2022 YILI HAPİSHANELER RAPORU 3.3.5. Sağlık Hizmetlerine Erişim LGBTİ+ mahpusların sağlık hizmetleriyle ilk karşılaşmaları, genel hapishane popülasyonundan ayrı tutulmaları için sözlü beyanlarının yanı sıra, psikiyatri kliniğinden “cinsiyet kimliği ya da cinsel kimlik bozukluğu” tanısı almaları ve bu durumun raporlandırılmasıyla olmaktadır.23 LGBTİ+ mahpuslar hastane ziyaretlerinde, hem CYCK temelli hem de mahpus olmaları dolayısıyla ayrımcılığa uğradıklarını, bazı hallerde doktorların muayeneyi reddettiğini aktarmıştır. 2022 yılı boyunca, pek çok LGBTİ+ mahpus, hastane sevklerinde sık sık zorluk yaşadığından, sevk edildikleri hastanelerde kolluk kuvvetleri tarafından sözlü ve fiziksel tacize maruz kaldığından yakınmıştır. Politika Önerisi: Hapishane içerisindeki psikologlar, sosyal çalışmacılar, aile hekimleri ve doktorlar, LGBTİ+ların sağlığa erişim hakları ve cinsiyet geçiş süreci üzerine bilgilendirilmeli, homofobik ve transfobik bakışın önüne geçilmelidir. COVID-19 salgınının ardından geçen 2 yıllık süreçte, diğer bulaşıcı hastalıklara yönelik uygulama ve yaklaşımlarda da olumsuz yönde değişimler olmuştur. İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü, kısaca HIV ile yaşayan kişiler için önyargıların arttığını ve yoğunlaştığını görmek mümkündür. HIV ile yaşayan LGBTİ+ mahpuslar da bu süreçte hak ihlallerine maruz kaldıklarını derneğimize bildirmiştir. Tüm mahpuslar havalandırmaya maskesiz çıkarken, HIV ile yaşayan mahpusun maskeyle kalmaya zorlandığı, tutulduğu hücrenin kapısına “kesinlikle tek başına havalandırmaya çıkarılmalıdır” yazıldığı, kurum çalışanlarına, ailesine ve başka mahpus yakınlarına HIV statüsünün ifşa edildiği, hastaneye sevklerde ve telefon görüşleri sırasında, özellikle sadece kendisine koruyucu tulum ve eldiven giydirildiği durumlarla karşılaşılmıştır. Politika Önerisi: HIV ile yaşayan mahpusların özel hayatına saygı duyulmalı, kendilerine yönelik ayrımcılığın önlenmesi açısından tüm ceza infaz kurumu çalışanlarına farkındalık eğitimleri verilmeli ve etkin izleme yapılmalıdır. 3.3.6. Translara Özgü Sağlık Hizmetlerine Erişim Trans mahpusların, Anayasa’nın 40. Maddesine dayanarak, ceza infaz sistemi kurumlarında kaldıkları süre boyunca uyum süreçlerini başlatma, devam ettirme ya da hormon replasman terapilerini sürdürmeleri mümkündür. Kimlik hanelerini değiştirmek isteyen trans mahpuslar için hastane süreçleri ve yasal prosedürler dışarıdaki gibidir. SGK tarafından karşılanan hormonlara erişebilirler. Olası yan etkilerde mahpusların muadil ilaçlara erişimi ücrete tâbidir. Hormonların uygulanmasından kurumdaki hekim sorumludur. 23 Uluslararası Hastalık Sınıflandırması (International Classification of Diseases) kılavuzunun 11. versiyonunda, cinsel yönelim bir hastalık olarak yer almazken, cinsiyet kimliği “bozukluk’’ yerine “uyuşmazlık’’ (incongruence) olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bkz. https://icd.who.int/browse10/2019/en#/F66.1. Erişim Tarihi: 20.10.2023 Ancak bu durum, Türkiye’de henüz yürürlükte değildir. Türkiye’de LGBTİ+ mahpusların cinsel yönelim ve cinsiyet kimlikleri, “bozukluk” olarak ifade edilmekte ve patolojik bir durum olarak raporlanmaktadır. 59