CİSST 2022 YILI HAPİSHANELER RAPORU 2.3.2. Pede Erişim Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, kadınların belli aralıklarla kanser tarama testlerinden geçmesini önermektedir. Bunlar rahim ağzı kanseri, meme kanseri, kolorektal kanser tarama testleridir. Birçok kadın mahpus, bu testlerden faydalanabileceğinden haberdar değildir. Bu durum, hastalıkların geç tespit edilmesi sonucunu doğurmaktadır. 2022 yılı içerisinde bu konuda hapishanelerde farkındalık çalışması yürütülüp yürütülmediğine, kadın mahpusların bu muayeneleri yaptırıp yaptırmadığına ilişkin hiçbir veri elde edilememiştir. CİSST, toplu yaşam alanı olan hapishanelerde, regl olan kişilere özgü hijyen ihtiyaçlarının sağlık hakkı kapsamında ücretsiz olarak karşılanması gerektiğini savunmakta ve 2017 yılından bu yana ücretsiz pede erişim için kampanya yürütmektedir.13 Kampanya öncesinde, kadın mahpuslar ve trans erkek mahpuslar ped ihtiyaçlarını kantinden belirli bir ücret karşılığında temin etmekteyken, kampanya sonrasında bazı hapishane idarelerine başvurmaları halinde kendilerine ücretsiz hijyenik ped verilmesi sağlanmıştır. Ancak, uygulamada meydana gelen bu değişikliğin yasalarda bir karşılığı olmamıştır. Dolayısıyla uygulama değişikliğinden haberdar olmayan kadınlar ve trans erkekler bulunmaktadır. Öte yandan, bazı hapishane idareleri tarafından ücretsiz ped talepleri keyfi olarak reddedilmektedir. Hapishane idaresinden talep etmesine rağmen, kendilerine ücretsiz olarak ped verilmeyen mahpusların yaptığı şikayetler üzerine infaz hakimliklerinin lehe karar verdiği gözlemlenmiştir. Ayrıca, ücretsiz olarak dağıtılan pedlerin kalın, eski, tek tip olduğuna dair şikâyetler mevcuttur. Ped kullanmayı kişisel yahut sağlıksal sebeplerle istemeyen mahpusların ise tampon, menstrüel kap gibi alternatiflere erişemedikleri derneğimize gelen başvurular arasındadır. Politika Önerisi: Mahpuslara başta ped ve tampon olmak üzere hijyen ve temizlik malzemeleri ihtiyaca uygun çeşitlilik ve nitelikte ücretsiz olarak verilmeli, mahpusların bu malzemelere ücretsiz erişimi yasal güvence altına alınmalıdır. 2.3.3. Koğuş Aramaları ve Üst Aramaları Hapishane giriş çıkışlarında mahpusların üst aramalarının yapılması esnasında problemler yaşanmaktadır. Bazı hapishanelerde, hastaneye veya mahkemeye gitmek için hapishane dışına çıkması gereken kadın mahpusların üstleri hapishane içerisinde kadın güvenlik görevlilerince arandıktan sonra, dış güvenlik görevlileri tarafından da aranmak istenmektedir. Bazı kadınlar, bu uygulamayı kabul etmeyerek koğuşlarına yahut kaldıkları odalara dönmekte ve bu aramaya maruz kalmamak için hastaneye sevk edilmekten mümkün olduğunca imtina etmektedir. Koğuş aramalarına kalabalık bir personel sayısıyla, aniden, yahut fazla sıklıkla gelinmesi kadın mahpusları tedirgin etmektedir. Aramalar esnasında daha önce kantinden aldıkları veya dışarıdan yakınlarının kargoladığı eşyalarına ve defterlerine el konulabilmektedir. Bu eşyalar sebebiyle haklarında disiplin soruşturmaları açılabilmektedir. 13 https://cisst.org.tr/wp-content/uploads/2020/07/ucretsizpedbrosur.pdf. Erişim Tarihi: 24.01.2023. 49