ÖĞRENCİLER VE EĞİTİME ERİŞİM EĞİTİM İZLEME RAPORU 2021
Bu oranlara net okullulaşma oranlarıyla birlikte bakıldığında, iki oran arasındaki
farkın en fazla ortaokulda olduğu görülüyor. Bu farkın bir üst kademeye kayıtlı
teorik yaş grubundaki öğrenci oranını gösterdiği düşünülürse, ortaokuldaki
%6,8’lik farkın 10-13 yaş grubunda olup ortaöğretimde eğitim gören öğrencileri
gösterdiği söylenebilir. Bu fark ilkokulda %2,9, ortaöğretimde ise %0,1’dir. MEB,
ortaokulda farkın bu kadar yüksek olmasının “4+4+4” düzenlemesiyle yaşanan
okula başlama yaşı değişikliklerinden kaynaklandığını belirtiyor.62
Diğer yandan, düzeltilmiş net okullulaşma oranları eğitim dışında kalan çocuk
sayısını hesaplamak için yeterli değildir. Çünkü oran sadece bir üst kademedeki
öğrencileri hesaplamaya dahil ediyor, yani bir alt ya da iki üst kademede olan
öğrenciler hesaplamanın dışında bırakılıyor. Bu nedenle, eğitim dışında kalan
çocuk oranı ve sayısı hesaplamaları yaşa göre okullulaşma oranları üzerinden
yapılmalıdır.
ERKEN ÇOCUKLUK EĞITIMI
Erken çocukluk döneminde sağlanan bakım ve eğitim hizmetleri çocuğun fiziksel,
bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimi için temel oluşturuyor ve çocuğun ilerleyen
yaşamındaki gelişim kapasitesini güçlendiriyor. Özellikle 0-3 yaş aralığının beyin
gelişimi için oldukça kritik olduğu ve bu dönemde yaşanacak yoksunluğun bireyin iyi
olma hâli üzerinde kalıcı etkiler bırakacağı uzmanlar tarafından belirtiliyor.63 Ancak
Türkiye’de bu yaş grubuna yönelik kurumsal EÇE hizmeti yok denilecek kadar azdır. Var
olan hizmetlerin niteliği yetersiz bulunuyor ve yüksek ücretler nedeniyle bu hizmetlere
toplumun sınırlı bir kesimi erişebiliyor.64 3 yaş altındaki çocukların eğitime erişim
durumlarıyla ilgili kamuoyuyla paylaşılan veri bulunmuyor.
Çocuğun gelişimi için kritik bir dönem olan 0-3 yaş grubuna yönelik
EÇE programlarının hazırlanması, bu programların özellikle daha kırılgan
kesimlerden aileler için yaygınlaştırma çalışmalarının yapılması kamu
idaresinin politika önceliklerinden biri olmalıdır.
3-5 yaş grubunun eğitime erişim durumuna ilişkin verileri MEB kamuoyuyla paylaşıyor.
Grafik 3’te bu yaş grubu için okullulaşma oranları ve öğrenci sayıları yer alıyor. 2013-14
eğitim-öğretim yılından beri artış eğiliminde olan okulöncesi eğitimdeki öğrenci sayıları
bu yıl ilk defa azaldı. Buna paralel olarak net okullulaşma oranlarında da her yaş grubu
için ciddi bir düşüş olduğu görülüyor.
62 MEB, 2021b.
63 Centre for Educational Neuroscience, t.y.; The Urban Child Institute, t.y.
64 AÇEV, 2017.
21