54 EĞİTİM REFORMU GIRIŞIMI Yargılaması devam eden yani hakkında hüküm verilmemiş çocuklar ise kapalı cezaevlerinde kalıyorlar. Yargılama sürelerinin uzunluğu ve tutuklamanın sıklıkla başvurulan bir yol olması BM ÇHS’nin 37. maddesinin açıkça ihlal edildiğini ortaya koyuyor. Kapalı cezaevlerinin koşulları tutuklu çocukların birçok hakkına erişimine engel oluyor. Yargılamaları devam eden tutuklu çocukların örgün eğitime devamı mümkün olamıyor. MEB’in 5 Eylül 2016 tarihinde yayımladığı genelgede, tutuklu ve hükümlü çocukların kaldığı ceza infaz kurumu müdürlüğünce beş iş günü içerisinde okullarına bildirim yapıldığı takdirde iki dönem için özürlü izinli sayılacağı belirtiliyor.226 Ek olarak genelgede örgün eğitime devam ederken tutuklanan çocukların tutukluluk süreleri dört aydan az olmamak kaydıyla il/ilçe millî eğitim müdürlükleri işbirliğinde cezaevlerinde yüz yüze eğitim uygulaması yapılabileceği belirtiliyor. Ancak örgün eğitime verilen ara ve uzun tutukluluk süreleri eğitime devamın önünde büyük engel oluşturuyor. Çocuklar tutukluluk öncesinde eğitime devam ediyorlarsa dahi tutukluluk süreleri okulu terk etmelerine neden oluyor. Kapalı cezaevlerinde kalan çocukların haftada yalnızca on dakika telefon görüş hakları bulunuyor ve ailelerini ziyaret etmeleri mümkün olmuyor.227 Türkiye’de tutuklu olarak ceza infaz kurumlarında kalan çocukların sayısı 1.330’dur.228 Tutuklu çocuk sayısının hükümlü çocuk sayısının oldukça üzerinde olduğu görülüyor. Tutuklu çocukların kaçının çocuk kapalı infaz kurumunda, kaçının yetişkinlerin kaldığı kapalı hapishanelerin koğuşlarında tutulduğuna ilişkin bilgi paylaşılmıyor. Kız çocuklar kendilerine yönelik çocuk kapalı infaz kurumu bulunmadığından yetişkinlerin kaldığı kapalı hapishanelerinin koğuşlarında kalıyorlar. Çocuk eğitimevlerinde tutulan çocuklar 14 Nisan 2020’de salgın tedbirleri gereği verilen izinle ailelerinin yanlarına gönderildiler. Bu süreçte eğitimevlerinden evlerine gönderilen çocukların korunması ve eğitime devam etmeleri için özel önlemlerle desteklenmelerini sağlayacak mekanizmalar üretilmedi. Hakkında hala hüküm bulunmayan ve tutuklu yargılanan çocuklar ise daha zorlayıcı cezaevi koşullarıyla karşı karşıya kaldılar. Salgının ilk dönemlerinde aile ziyaretleri iptal edildi ve yerine haftalık on dakika olan telefon görüşmesi hakkı 20 dakikaya çıkarıldı. İlerleyen dönemlerde ise aile görüşmeleri iki haftada bir yapılmaya başlandı. Cezaevi içerisinde gerçekleştirilen sosyal etkinlikler iptal edildi. Salgına yönelik alınan önlemler çocukların tecrit koşullarını ağırlaştırırken iyi olma hâllerini destekleyecek önlemler alınmadı.229 BM ÇHS Genel Yorum 10’da çocuğun yüksek yararının korunması için geleneksel ceza yöntemlerinin yerini rehabilitasyona ve telafi edici adalete bırakılması gerektiği belirtiliyor.230 Mevcut ceza infaz sisteminin çocuğun eğitim dahil olmak üzere birçok hakkına erişiminin önünde engel oluşturduğu açıktır. Çocukların tutulma şartlarının ivedilikle iyileştirilmesi ve çocukların gelişimsel özelliklerine ve gereksinimlerine uygun olarak düzenlenmesi önemlidir. Suça sürüklenmiş çocukların özgürlüklerinden yoksun bırakılmadan, onarıcı yöntemlerle desteklenmesini sağlayacak bütüncül politikalar geliştirilmelidir. 226 MEB OGM, 2016. 227 Yalçın, 2017. 228 Ceza ve Tevki̇fevleri̇ Genel Müdürlüğü, 30 Eylül 2021. 229 CISST, 25 Mart 2020. 230 ÇHK, 2007.