Aykırı fırsat teorisiyle uyumlu şekilde bu gençler kurşunu çalma, kurşunu eritme,
satacak bir yol bulma gibi erişimlerinde olan yasadışı yollara başvururken, Alt Kültür
Kuramında sözü edilen suç çeteleşmesine dönüşümde rol modellerin varlığı ilkesini
destekler nitelikte bir ifade vermişlerdir, “Kurşunu sattığımız kişi beni tanır. Eskiden de
babamla bazen götürür, kurşun satardık. Onun için bir şey sormadı”. Hem çocukların
kurşun eritmeyi bilmesi hem de satacakları kişiye zaten babasıyla daha önce satış
yaptıklarına dair ifadelerden anlaşılıyor ki M.’nin babası da muhtemelen yasal olmayan
yollarla gelir elde etmeye alışıktır. Bu örnekteki suç davranışı örüntüsü, çocukların
yaşları, başıboş ve aylak sokaklarda dolaşmaları, muhtemel suçlu rol modellerin varlığı,
aykırı fırsatlar ve gerilimin varlığı, meşru kaynakların azlığı veya yokluğu gibi sebeplerle
gerilim kuramı ile uyumlu bir örnektir.
Özetle, sosyoloji disiplini içinde suç olgusunu toplumsal denge ekseninde inceleyen
kuramlar yapısal işlevselci kuramlar başlığı altında toplanmıştır. Bu kuramlar suçun
mekânsal dağılımı, bireyin sahip olduğu kaynaklar ile toplumsal hedefleri arasındaki
gerilim, suçlu alt kültürü gibi konular üzerinden suçu açıklamışlardır. Yapısal işlevselci
kuramlar bireyi toplumsal yapı içinde amaç-araç uyumsuzluğu içinde gerilim yaşayan,
içinde bulunduğu şartların şekillendirdiği bir konumda kabul etmiştir. Fenomenolojik
bakış ve yapısal işlevselci kuramlar uyumluluk göstermemektedir. Yapısal işlevselci
bakışta suç sosyal bir gerçeklik olarak kabul edilir. Fenomenolojik bakışta ise kişinin
deneyimleri ve deneyimlerine yüklediği anlam ön plandadır. Suç ve sapma verili
gerçeklikler olarak kabul edilmez. Yapısal işlevselci kuramlar pozitivist bir anlayışla
suçun kaynağını tespit etme ve toplumsal düzenin sağlanmasını hedef almaktadır.
Fenonemolojik bakış ise insan davranışını değiştirmekle değil, anlamak ve açıklamakla
ilgilenir. Bir sonraki bölümde yapısal işlevselci kuramların suç ve sapma konusunun
incelenmesinde eksik bıraktıkları sosyal süreç ve sosyal etkileşimleri konu alan kuramlar
ele alınmaktadır. Sosyal etkileşim, sosyal süreçler, suç ve sapmanın tanımı gibi konulara
odaklanan bu kuramlar sembolik etkileşimci suça sürüklenme kuramları başlığı altında
incelenmektedir.
25