2. SUÇ KAVRAMI ve OLGUSU
Suç ve Sapma Kavramları
Toplumsal kabul gören norm ve kurallara aykırı davranışlar, davranışın türüne,
olayın gerçekleştiği topluma ve diğer etkenlere göre o toplum içinde çeşitli şekillerde
gruplanıp, çeşitli yaptırımlara tabi tutulur. Bir toplumda normal sayılan bir davranış,
başka bir toplumda sapma veya suç olarak görülebilir. Dahası, ülkeden ülkeye neyin suç
olup olmadığı da farklılık gösterebilir. Suç ve sapma kavramları tartışmalıdır ve aşağıda
da aktarıldığı gibi tanımları üzerine anlaşmaya varmak oldukça güçtür.
Suç kavramının dil kökenine bakıldığında, farklı dillerde “suç”a yüklenen
anlamlarla ilgili bir resim ortaya çıkmaktadır. İngilizce “crime” kelimesi 13. yüzyıl
ortalarında kullanılmaya başlanmıştır ve o zaman “günahkarlık, Tanrı emirlerine
uymama” anlamı taşımaktadır. Eski Fransızca’da “crimme” kelimesi “ölümcül günah”
anlamı ile kullanılmıştır. Bu iki dilin etimolojik olarak dayandığı Latince’de ise “crimen”
ve ilgili olarak “cernere” ve “krei” kelimelerine ulaşılmaktadır. Bu Latince kökler
sırasıyla “sorumlu tutmak, iyiyi kötüyü ayırmak ve ayırt etmek” anlamlarını taşır.
İngilizce’de “crime” kelimesinin “devlet tarafından hukuken cezalandırılması gereken
kabahat” anlamında kullanılması 14. yüzyılın sonlarına denk gelmektedir.5 Arapça’da
“jaram”, Farsça’da “garm” olarak ifade edilen suç kelimesinin bu dillerdeki anlamı
“kesmek, yok etmek, çalmak, yağmalamak” olarak yer almaktadır (Brown, 1842).
Türkçe’de “suç” kelimesi tarihte en eski kaynak olarak Divan-i Lugat-it Türk’te (1070)
geçmekte ve “1. sapma, yönünden kayma, 2. cürüm” anlamlarını taşımaktadır. Ebu
Hayyan, Kitabü-l İdrak’ta (1312) ise “hata, günah, suç” anlamında kullanılmıştır.
Etimolojik kökenine bakıldığında, eski Türkçe su- “bükülmek, itaat etmek” fiilinden
türetildiği bilinmektedir. Eski Türkçe’de suyluğ (suçlu - Uy), suk (alçak ve hasis kimse)
kelimelerine ulaşılmaktadır.6 Özetle, “suç” kelimesinin batı ve doğu dünyasındaki
tanımlarına bakıldığında, çok eskilere dayanan bir kelime olduğu, Ortaçağ’da daha çok
dini bir içeriğe sahip olan kavramın “günah” ile ilişkilendirildiği, daha sonrasında devlet
ve hukuk ile ilgili yasal bir anlama büründüğü görülmektedir.
https://www.etymonline.com/word/crime. 05.03.2020
https://www.etimolojiturkce.com/kelime/su%C3%A7. 06.03.2020
5
6
7