Eğitim hakkı birbiriyle ilişki ve bağımlılık içere üç boyut içermektedir (UNESCO, 2007): 1. Eğitime erişim hakkı: Her çocuğun, fırsat eşitliği zemininde ve herhangi bir ayrımcılığa maruz kalmadan eğitim görme hakkını ifade eder. Bu hedefe ulaşmak için eğitim her çocuk için ulaşılabilir bir imkân olmalı ve bütün çocukları kapsamalıdır. 2. Kaliteli eğitim hakkı: Her çocuğun, kendi potansiyelini tam olarak gerçekleştirebileceği, istihdam ve yaşam becerilerini geliştirme olanağı bulabileceği kaliteli bir eğitim göre hakkını ifade eder. Bu hedefe ulaşmak için eğitimin çocuk merkezli, özel koşullara uygun ve kapsamlı bir müfredatı öngörmesi, gerekli kaynak ve izleme çalışmalarıyla beslenmesi gerekir. 3. Öğrenme ortamlarında saygı görme hakkı: Eğitim sistemi içinde her çocuğun kişisel onuruna ve evrensel haklarına saygı gösterilmesi hakkını ifade eder. Bu hedefe ulaşmak için her çocuğa eşit saygı, anlamlı katılım fırsatları, her tür şiddetten arınmışlık, dile, dine ve kültüre saygı dâhil, insan haklarıyla tutarlı bir biçim ve içerikte sağlanmalıdır. Ulusal düzeyde eğitim hakkını düzenleyen yazılı hukuk metinleri arasında “Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve genelgeler” vardır. Uluslararası düzeyde eğitim hakkını ele alan belgeler ise “Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu “uluslararası sözleşme ve bildirgeler”dir. Bunlar arasından “Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi” ve “Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Çocuk Hakları Sözleşmesi” uluslararası metinler arasındadır. Aşağıda bu metinler kısaca ele alınmıştır. 10 Aralık 1948 yılında Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen 1İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi”, tüm dünyada hak ve özgürlüklerle ilgili ilk metin olarak görülmektedir (Kabaoğlu, 2016). Türkiye de bu bildirgeyi kabul eden ilk ülkeler arasındadır. Bildirge tavsiye kararı niteliğinde olup taraf devletler için bağlayıcılığı olmamasına rağmen birçok devletin yargı kararlarında derin etkiler yarattığı bilinmektedir (Çallı, 2009). Ayrıca “eğitim hakkı”na yer verilen ilk uluslararası belgedir. Bildirgenin 26. maddesinde düzenlenen “eğitim hakkı” ile ilgili hükümler aşağıdaki gibidir: Herkes eğitim hakkına sahiptir. Eğitim, en azından ilk ve temel eğitim aşamasında parasızdır. İlköğretim zorunludur. Teknik ve mesleksel eğitim herkese açıktır. Yükseköğretim, yeteneklerine göre herkese tam bir eşitlikle açık olmalıdır. Eğitim insan kişiliğini tam geliştirmeye ve insan haklarıyla temel özgürlüklere saygıyı güçlendirmeye yönelik olmalıdır. Eğitim, bütün uluslar, ırklar ve dinsel topluluklar arasında anlayış, hoşgörü ve dostluğu özendirmeli ve Birleşmiş Milletlerin barışı koruma yolundaki çalışmalarını geliştirmelidir. Çocuklara verilecek eğitimin türünü seçmek, öncelikle ana ve babanın hakkıdır. 31