etkileri, özellikle zorunlu göç sonucu kırsal yerleşim yerlerinden büyük şehirlere göç eden
ailelerin çocuklarında daha sık görülmektedir (Altunbaş, 2005). Özellikle fiziki çevre ile
arkadaş çevresi çocuğun suça sürüklenmesini tetiklemektedir. Ayrıca çocuk
suçluluğunun toplumdaki gelir adaletsizliklerinin neden olduğu fırsat eşitsizliklerinden
ve yoksulluktan kaynaklanabileceği gibi çocuğun kendisinden ve ailesinden kaynaklı
sebepler, ilgi, saygı ve sevgi eksikliği, ihmal ve istismara uğrama gibi durumlarından da
kaynaklanabileceği düşünülmektedir (Attar, 2010). Sonuç olarak suç ya da suçlu
davranış, bireyin biyolojik, ruhsal, fizyolojik, sosyal, kültürel özelliklerinin bir veya
birkaçının yol açtığı bir durumdur (Avcı, 2008).
Yukarıdaki
açıklamaların
ışığında,
suçluluğun
nedenlerinin
psikolojik,
sosyolojik, ekonomik, hukuksal yönleri içeren bütüncül yaklaşımlarla ele alınmasının
önemli olduğu söylenebilir (Yavuzer, 1998) ve suçun kaynağı olarak tek bir sebep
gösterilemez (Ayanoğlu, 2002). Farklı nedenlerin bir neticesi olarak meydana gelen, iyi
olmayan toplumsal ortamın bir sonucu olarak ortaya çıkan “suç” kavramının toplumsal
olduğu kadar ayrıca kültürel bir olay olduğu düşünülmektedir (Kunt, 2003). Çocuk
suçluluğunun giderek arttığı bir dünyada çocuğu suça sürükleyen nedenlerin bulunması,
bu sorunun çözümünü ve hatta önlenmesini de sağlayacaktır.
Çocuk Ceza Adalet Sistemi
Yargı sistemine herhangi bir şekilde dâhil olan çocuğun durumuna özgü yaklaşım,
mevzuat, örgütlenme ve hizmetler içeren çocuk adalet sistemi, çocuk koruma sisteminin
önemli bir parçasıdır. “Çocuk adalet sistemi çocuğa ve çocuğun ihtiyaçlarına ilişkin
bütüncül bir bakış açısı ile yaklaşan, içinde farklı rol ve sorumluluklara sahip meslek
elemanlarının görev aldığı, çocuk odaklı bir adalet sistemidir” (Dinç, 2020). Çocuk
adaletinin temel amacı, çocuklara özel durumlarına göre davranmak, her durumda onların
çıkarlarını gözetmek ve korumak, adalet sisteminin yıkıcı süreçlerinden minimum zarar
ile çıkmalarını sağlamaktır (Karataş ve Mavili, 2019). Çocuk adalet sistemi çerçevesinde
suça sürüklenen çocuklara uygulananlar genel olarak birincisi koruyucu önleyici
hizmetlerin yer aldığı erken uyarı alanı, diğeri ise eğitici, rehabilite ve tedavi edici
çalışmaları
içeren
müdahale
alanı
olmak
üzere
iki
alan
esas
alınarak
gerçekleştirilmektedir (Karataş ve Mavili, 2019). Uluslararası standartlar doğrultusunda,
çocuk adalet sisteminde çocuğun durumunun iyileştirilmesi her zaman bir öncelik olarak
16