Çocuk Ceza Yargılaması ve Çocuk Hakları
ht yacı göstermekted r. Araştırma sonucunda, çocuk dostu b r çocuk adalet s stem
çn
mevzuat ve uygulama öner ler n n gel şt r lmes hedeflenmekted r.
Çocuk adalet s stem , suç snadı altındak çocuklara özgü olarak oluşturulan kurum ve
kuruluşlar ç n geçerl olan yasalar, normlar, standartlar, usuller, mekan zmalar ve hükümlerd r
(BMÇHK, 2019). Türk ye'de çocuklara l şk n mevzuat gen ş b r zem ne dağılmış durumdadır
(Topuzoğlu ve arkadaşları, 2022). Üstel k çocuklarla lg l ceza hukuku düzenlemeler n n
büyük b r bölümünde yet şk nler n tab olduğu kurallar esas alınmakta, çocuklara özgü b r suç
ve yaptırım hukukundan bahsed lememekte hal yle bu düzens z yapı da “çocuk adalet s stem ”
olarak n telend r lememekted r (Atılgan ve Üm t Atılgan, 2009; İHOP ve ICC, 2012a). Ayrıca
suç snadı neden yle adl s steme g ren tüm çocukların uzmanlaşmış b r adalet s stem nden
yararlanamadığı gerçeğ n kabul etmek de "çocuk adalet s stem " yer ne "ceza yargılaması"
kavramını kullanmayı gerekt rmekted r (Lynch & L efaard, 2020). Açıklanan yaklaşımdan
hareketle, sm nden doğan vaad n gerçekleşt reb lecek b r "çocuk adalet s stem "ne er şme
yollarının arayışında olan bu çalışmada, b l nçl olarak "çocuk ceza yargılaması" fades terc h
ed lmekted r.
Çocuk Koruma Kanunu'nun (ÇKK) tanımlar başlıklı 3'üncü maddes n n 2'nc
fıkrasında "Kanunlarda suç olarak tanımlanan b r f l şled ğ dd ası le hakkında soruşturma
veya kovuşturma yapılan ya da şled ğ f lden dolayı hakkında güvenl k tedb r ne karar ver len"
çocuk, suça sürüklenen çocuk olarak kabul ed ld ğ nden araştırmada da kanuna uygun olarak
"suça sürüklenen çocuk" fades kullanılmasına r ayet ed lm ş ancak araştırma sırasında bu
kavrama yönel k bulgulara er şeb lme beklent s saklı tutulmuştur.
Açıklanan tüm hususlar d kkate alındığında çocuk ceza yargılamasına l şk n bu n tel
araştırma aşağıdak sorular çerçeves nde yapılacaktır:
-
Suça sürüklenen çocuklarla lg l mevzuatta çocuk haklarına aykırılık teşk l eden
hükümler nelerd r?
8