Çocuk Ceza Yargılaması ve Çocuk Hakları
L teratür ncelend ğ nde, adalet s stem ne g ren çocukların ve gençler n yeter nce
tems l ed lmed ğ görülmekte, az sayıdak çalışmada adl s stemde suça sürüklenen çocuk
sıfatıyla yer almış k ş ler n deney m ve görüşler ne yer ver ld ğ anlaşılmaktadır. Öncü
çalışmalardan b r Cankurtaran Öntaş'ın tutuklu çocukların kolluktan ceza nfaz kurumuna
doğru lerleyen süreçler nde neler yaşadıklarını, çocuk hakları perspekt f yle ele almayı
amaçlayan araştırmasıdır. 2006 yılında yayınlanan bu çalışma, çocukların pol sle karşılaşma
anından t baren hak hlaller ne maruz kaldıklarını ve adalet s stem n n çocuk haklarını gözeten
b r yapıda olmadığını; çocuğu nesneleşt ren b r s stem yer ne özneleşt ren, özgürleşt ren
s stemlere duyulan ht yacı ortaya koymuştur.
B r d ğer araştırma, İnsan Hakları Ortak Platformu (İHOP) ve Uluslararası Çocuk
Merkez (ICC) ortaklığında 2012 senes nde yürütülen “Çocuklar ç n Adalet: B r Parad gma
Değ ş kl ğ ne Doğru” Projes kapsamında, Baykara Acar ve arkadaşları (2012) tarafından
Türk ye’dek çocuk adalet s stem nde çocuğun karşı karşıya kaldığı durumları değerlend rmey
ve mevcut çocuk adalet s stem n n çocuklar üzer ndek etk s n görünür kılmak amacıyla
yürütülen “Çocuk Adalet S stem nde Kanunla İht laf Hal ndek
Çocukların Durumu
Araştırması”dır. Temel referansı BMÇHK'nın Çocuk Ceza Adalet nde Çocuk Haklarına l şk n
10 Numaralı Genel Yorumu olan bu araştırmada, kamu görevl ler n n çocuklara karşı olumsuz
davranışlarının
bulunduğu,
çocukların
ps koloj k
destek
h zmetler nden
yeter nce
faydalanamadıkları, maruz kaldıkları tutum ve davranışlar neden yle "öfkel ve üzgün oldukları"
tesp t ed lm şt r. Aynı projede Kumcu ve Kaya (2012) tarafından suça sürüklenen çocukların
dava dosyalarının
BMÇHS'dek
d kkate
ncelenerek yapılan çalışmada, çocuklara yönel k davranışlarda
lkeler n gözet lmed ğ , çocuğun yüksek yararlarının ve katılım haklarının
alınmadığı,
çocukların
hukuk
ve
ps ko-sosyal
desteklerden
yeter nce
faydalanamadıkları anlaşılmıştır.
4