Çocuk Ceza Yargılaması ve Çocuk Hakları
1. GİRİŞ VE AMAÇ
Çocukların farklılaştırılmış ve b reyselleşt r lm ş b r yaklaşıma sah p, yet şk nlerden
ayrı, kend ler ne özgü b r adalet s stem ne tab
olmaları gerekmekted r. Bunun neden ,
çocukların f z ksel ve ps koloj k gel ş mler açısından yet şk nlerden farklı olmaları ve ceza
yargılamasının şley ş nden olumsuz etk lenmeler d r (BMÇHK, 2019). Bu gerçekl kten
hareketle, Türk ye'n n de tarafı olduğu B rleşm ş M lletler Çocuk Hakları Sözleşmes (BMÇHS
veya Sözleşme), çocuklar ç n yalnızca ayrımcılık yasağı, yüksek yarar lkes , yaşama ve
gel şme hakkı
le katılım haklarını güvencelemekle yet nmeyerek, 37'nc
ve 40'ıncı
maddeler ndek hükümler yle, taraf devletlere çocuklara özgülenm ş b r adalet s stem
gel şt rmeler sorumluluğunu da yüklemekted r. Sözleşmen n öngördüğü bu s stem, ceza
hukukunu hlal ett ğ dd a ed len her çocuğa, da ma çocuğun hays yet ve değer duygusunun
teşv k le tutarlı b r şek lde muamele ed lmes n gerekt rmekted r.
BMÇHS, tüm uluslararası nsan hakları sözleşmeler arasında en çok onaylanan belge
olmasına rağmen, özell kle 37'nc ve 40'ıncı maddeler nde yer bulan çocuk adalet s stem ne
l şk n güvenceler bakımından en çok hlal ed len sözleşme olarak da b l nmekte; sözleşmen n
denet m makamı olan B rleşm ş M lletler Çocuk Hakları Kom tes (BMÇHK veya Kom te),
Sözleşmeye taraf olmalarının üzer nden uzun yıllar geçmes ne rağmen, çoğu devlet n
Sözleşmey çocuk adalet s stemler ne entegre etmekte başarısız olduğunu pek çok kez rapor
etmekted r (Goldson ve Munc e, 2012). Bu çalışmada açıklanacağı üzere, Türk ye de çocuk
adalet s stem ne yönel k eleşt r alan taraf devletlerden b r d r.
Taraf devletler n çocuklara özgü b r yargılamayı çocuk haklarına uygun hale
get rememeler n n pek çok neden olab l r. L efaard'a (2015) göre çocuk adalet s stem k m
zorluklara sah pt r: İlk ve en öneml s , toplumun çıkarları le adl s steme g ren çocuğun
arasındak menfaat çatışmasıdır; toplumdak çocuk suçluluğuna l şk n yaygın nanışlar, bu
1