Çocuk Ceza Yargılaması ve Çocuk Hakları
ÖZET
Çocukların gel ş mler n henüz tamamlamamış olmaları neden yle, farklılaştırılmış, ayrı b r
adalet s stem ne tab
olmaları gerekl d r İlg l
l teratür
ncelend ğ nde, çocuk ceza
yargılamasının nasıl deney mlend ğ ne da r sınırlı çalışmaların bulunduğu, araştırmaların daha
çok suça sürüklenme nedenler ne ve suç algılarına odaklandığı görülmekted r. Bu araştırmanın
amacı se çocuk ceza yargılamasına l şk n mevzuat ve uygulamaların çocuk haklarına uygun
olup olmadığını araştırmak; yargılanma sürec n n özneler tarafından nasıl algılandığını ve
hayatlarına nasıl etk ett ğ n açıklamak; çocukken yargılanan yet şk nler n, uzmanların ve
avukatların deney mler
le öner ler n tesp t etmekt r. Araştırmada, suça sürüklenen çocuk
sıfatıyla hakkında soruşturma ve kovuşturma yürütülen 18 yaşını tamamlamış k ş lerle ve çocuk
ceza yargılamasında görev alan avukat ve uzmanlarla nitel görüşmeler yapılmıştır. Bulgular
çer k anal z yöntem
le anal z ed lm ş ve suça sürüklenen çocuklar hakkında yürütülen
soruşturma, kovuşturma süreçler nde çocukların yüksek yararına, yaşama ve gel şme haklarına
ve katılım haklarına aykırılık taşıyan uygulamalar tesp t ed lm şt r. Bu uygulamalar sonucunda
katılımcıların adl s steme g rmeler n n farklı suç ortamlarına maruz kalmalarına neden olduğu;
a le ve akran l şk ler n , eğ t mler n , ş hayatlarını, devlet ve yasalarla olan bağlarını olumsuz
etk led ğ görülmüştür. Ayrıca katılımcıların adl s steme dah l olmaları neden yle damgalanmış
h ssett kler , üm ts zl ğe kapıldıkları, suçluluk duydukları, utandıkları, şaşkınlık ve üzüntü
yaşadıkları, çocukluklarını kaçırdıklarına da r b r nanç gel şt rd kler , geleceğe da r kaygılı b r
bel rs zl k taşıdıkları anlaşılmıştır. Çalışmanın sonunda, çocuk ceza yargılamasının çocuk dostu
olan b r çocuk adalet s stem ne h zmet edeb lmes ç n öner ler sunulmuştur.
Anahtar kel meler: Suça sürüklenen çocuk, ad l yargılanma hakkı, katılım hakkı, yüksek
yarar, çocuk dostu adalet