olduğu gibi çocuk mahpuslar ve anneleriyle hapsedilen çocuklar için de koşullu salıverilme sürelerinde suç tipi ayrımına gidilmesi, COVID-19 önlemleri dolayısıyla alınan önlemlerde eşitlik gözetilmemesi açısından eleştiri getirilecek noktalardan biridir. Hapishanelerin pandemi döneminde çocuklar için yarattığı riskler alan çalışmacıları tarafından kamuoyunun dikkatine olabildiğince sunulmuşsa da, yargı makamlarının hapsetme motivasyonunun hâlâ yüksek olduğuna 75 ilişkin kimi örnekler de basına yansımıştır. Önceki senelerde olduğu gibi bu sene de CİSST’in çocuk mahpuslarla ilgili yaptığı bilgi edinme başvuruları yanıtsız bırakılmıştır. 2019 yılında yapılan ve çocuk mahpuslara dair istatistik talep eden bir başvuru cevaplanmadığından Kamu Denetçiliği Kurumu’na taşınmış, KDK Ocak 2020’de Adalet Bakanlığı’na bilgi paylaşımı için tavsiye kararı verse de bu karar bakanlık tarafından uygulanmamıştır. Öne Çıkan Başlıklar Çocuklara Erişim Türkiye’deki mevzuat ve çocuğun üstün yararının korunması ilkeleri gereği çocuk yargılamaları kapalı yapılmakta ve adli sisteme dahil olan çocuklar hakkında basında açık olarak isim ve soyisim paylaşılmamaktadır. Çocuk mahpusların ve ailelerinin hak temelli sivil toplum çalışmalarını tanımamaları, çocuk haklarını ve hak arama yöntemlerini yeterince bilmemeleri de dikkate alındığında CİSST’in çocuk mahpuslara erişimi, diğer tematik alanlarda kurduğu mahpus iletişimlerine kıyasla daha zor gerçekleşmektedir. Çocuk mahpuslarla olan ilişkiler, 76 çoğunlukla kartopu metodu ile sağlanmaktadır. 2019 yılında yazıştığımız çocuk mahpusların bir kısmının 2020 yılında yaşlarının dolması ya da tahliye/izinli olmaları dolayısıyla çocuk mahpusların hapsedilme şartları ve yaşanılan hak ihlallerine ilişkin etkin izleme, geçtiğimiz senelere göre daha az yapılmıştır. Bununla birlikte çocukken hapishaneye giren, bu sebeple çocuk ceza adalet sistemine göre açığa ayrılma, koşullu salıverilme, disiplin uygulamalarına dair lehe uygulamalardan faydalanması gereken genç yetişkin mahpuslarla yazışmaya devam edilmiştir. 2020 yılında pandemiye rağmen haklarında tahliye kararı verilmeyerek çocuk ve gençlik kapalı ceza infaz kurumlarında tutulmaya devam edilen çocukların özgül risk ve ihtiyaçlarına dair Adalet Bakanlığı’nca yapılan herhangi bir açıklama bulunmamaktadır. Bulaş riskinin azaltılmasına yönelik tüm önlemler bu çocuklar için de uygulanmış, bu da çocuk mahpusların kapatılma koşullarının yoğunlaşmasına neden olmuştur. Aile görüşlerinin başlangıçta engellenmesi, sonrasında kademeli olarak kapalı görüş şeklinde uygulamaya geçmesi, kurs ve etkinliklerin iptal edilmesi, ortak alan aktivitelerinin uzun süre tamamen kaldırılmış olması, çocuk mahpusların tutulma şartlarını oldukça ağırlaştırmıştır. COVID-19’un çocuklar için yetişkinler kadar ölümcül sonuçlar 75 76 Haziran 2020’de tutuklanarak 1 aylık bebeği ve 2 yaşındaki çocuğuyla hapsedilen Eylem Oyunlu için 25 sivil toplum örgütü ortak açıklama yaparak tahliye çağrısında bulunmuş, Eylem Oyunlu, Eylül 2020’de tahliye edilmiştir. Ortak açıklamaya erişmek için: https://cisst.org.tr/basin_duyurulari/yuzunuzu-cocuklara-donun-tutuklu-bulunan-eylem-oyunlu-ve-2-cocugu-derhal-serbest-birakilsin/ Erişim tarihi: 26.07.2021 Kartopu örneklemesi, araştırma sahasında bilgiye erişimin zor olduğu veya sahadaki bilgilerin eksik olduğu durumlarda kişiden kişiye ulaşılarak örneklem alanının ve araştırmaların genişletilmesi yöntemidir. 51