Havalandırma
Yukarıda da bahsedildiği üzere bazı hapishanelerde havalandırma kapıları pandemi önlemleri kapsamında idarenin
inisiyatifine göre geç açılıp erken kapatılmış, mahpusların bu alanlardan azami ölçüde faydalanamamaları hareket
alanlarını kısıtladığı gibi, kalabalık koğuşlarda kalan mahpusların temiz havaya erişmesini de zorlaştırmıştır.
Mahpusların koğuş dışında kendileri veya koğuş arkadaşlarıyla çıkabilecekleri alanların ve aktivitelerin durdurulması,
1
koğuş arkadaşlarıyla veya yalnız çıkabilecekleri tek yerin havalandırma alanları olduğu düşünüldüğünde
havalandırma ve sohbet ihtiyaçlarının karşılanmasını da engellemiştir. Ayrıca dönemsel olarak koğuşların
kapasitesinin zaman zaman kalabalıklaşması havalandırma alanından faydalanacak mahpus sayısını artırmış,
mahpuslar için yeterli kullanım alanı sağlanamamıştır. COVID-19’un ilk aylarında tek başına kalan ağırlaştırılmış
müebbet mahpusların hücrelerine bir veya iki mahpus verilmiş, bu durum odanın var olan kapasitesinin aşımına
neden olmuştur.
Açık hapishanelerde kalan mahpuslar tarafından, COVID-19’un yayılmaya başladığı ilk aylarda idarelerin
mahpusların firar etme riskini gerekçe göstererek bahçelere tel örgüler taktıkları ve bu nedenle açık alanlarının
kısıtlandığı aktarılmıştır.
4.4. Cezasızlık
Mahpusların yaşadıkları işkence ve kötü muamelelere ilişkin yaptıkları başvurularda hak ihlali tespitinin
yapılamaması, soruşturmaların sonuçsuz kalması ve olumlu cevap alınmaması 2019 yılında olduğu gibi 2020
yılında da mahpusların hak arama taleplerinin ve bu amaçla yaptıkları başvuruların azalmasına sebep olmuştur.
2020 yılında da mahpuslardan gelen şikayetler üzerine yapılan idari başvurulara işkence ve kötü muamelenin
tespit edildiğine veya kişiler hakkında soruşturma açıldığına yönelik bir cevap alınamamıştır.
Mahpuslar işkence ve kötü muamele sonrasında darp raporu almak istediklerinde hastane sevkleri gecikmiş, belirli
bir süre sonra yapılan sevklerde darp tespit raporu verilmediği aktarılmıştır. Kötü muamele konusunda başvuru
yapan mahpuslara tıbben bunu raporlama sorumluluğu olan bazı hekimlerin bilinçli olarak darp raporu vermediği
mahpuslar tarafından ifade edilmiştir. Darp raporu alan mahpuslar ise hapishane görevlilerinin mahpusun
kendisine zarar verdiği ve darp edilmediği yönündeki beyanlarının esas alınması sebebiyle gerekli işlemlerin
yapılmadığını aktarmışlardır. Yaşanılan kötü muamelenin tespitine yönelik kamera görüntülerinin delil olarak
kullanılmasını isteyen mahpusların dilekçeleri geç işleme alınmış, 90 günün sonunda (kayıtlar silindikten sonra)
kamera görüntüleri işleme alındığı veya bu dilekçelerin işleme alınma sürecinin çeşitli gerekçelerle geciktirildiği
aktarılmıştır.
2020 yılında da COVID-19 önlemleri sebebiyle idari personelle mahpusların görüşememesi ve hapishane içerisinde
izleme yetkisi olan kurumların yerinde izleme yapamamaları mahpusların şikayetlerini aktaramamasına, bu da var
olan cezasızlığın derinleşmesine neden olmuştur.
35