Isınma ve Aydınlatma Mahpusların yaşamlarını sürdürmeye devam edecekleri alanların hapishanelerin bulunduğu yerin coğrafi koşulları ve iklim şartları gözetilerek oluşturulması ve yenilenmesi gerekir. COVID-19 salgınıyla beraber sosyal mesafenin sağlanması ve bulaş riskinin ortadan kaldırılması için koğuşların yapısal durumlarının ve havalandırma sistemlerinin kritik önemde olduğu anlaşılmıştır. Pandemi önlemleri kapsamında spor, sohbet ve atölye gibi etkinlikler iptal edilirken mahpusların havalandırma süreleri artırılmamış, bazı hapishanelerde idarenin inisiyatifine göre havalandırma kapıları geç açılıp erken kapatılmıştır. Havalandırma alanlarının yasada belirtilen sürelerde azami ölçüde kullandırılmaması hem mahpusların hareket alanını kısıtlamış hem de kapasitesinin üstünde mahpus barındıran koğuşların yeterince havalandırılamamasına sebep olmuştur. Koğuşların içinde yer alan pencerelerin sayıca az olması da hava dolaşımını asgariye indirmiştir. Bu koşullar altında bir kişinin pozitif olması halinde tüm koğuşun hasta olması kaçınılmaz olmuştur. Pencerelerin yeterince büyük olmaması, yeterli gün ışığından faydalanamamak da aktarılan şikayetler arasındadır. Isının değişkenlik gösterdiği, sis veya nem gibi farklı hava değişimlerinin yaşandığı dönemler havalandırma alanlarının açık bırakılmaması veya sürekli kapatılması temiz havaya erişimi engellemiştir. Bazı hapishanelerde pencerelerin mahpuslar tarafından açılmaması için sabitlendiği üzerine şikayetler de gelmiştir. Hijyen Hapishanelerin genel yapısı ve koğuş sistemi sebebiyle kişisel hijyenin sürekli sağlanması ve korunması zordur. Kapasitenin yüksek olduğu ve mevcut kapasitenin giriş çıkışlarla sürekli değiştiği kurumlarda salgının yayılması için elverişli bir ortam oluşur. Salgınla birlikte hapishanelerin ve koğuşların dezenfekte edilmesine, mahpusların ve hapishane çalışanlarının kullandığı ortak alanlarda gerekli hijyen önlemlerinin alınmasına yönelik çalışmalar başlatılmıştır. Fakat bu çalışmalar her hapishanede aynı düzeyde uygulanmamış, gerekli denetim mekanizmasının oluşturulmaması, uygulamaların hapishaneden hapishaneye değişmesine neden olmuştur. Mahpusların aktardıkları şikayetleri hapishanelerdeki genel hijyen tedbirleri, mahpusların kişisel hijyenlerini sağlamada karşılaştıkları sorunlar ve temizlik ürünlerine ulaşırken yaşanan engeller başlıklarıyla sıralamak mümkündür. Bakanlık yapmış olduğu açıklamalarda ortak kullanım alanlarının ve araçların düzenli dezenfekte edildiğini duyurmuştur. Mahpuslardan gelen aktarımlarda dezenfekte işlemlerinin salgının başında belirli sıklıkta gerçekleştiği, salgının ortalarında ise bu aralıkların değişkenlik gösterdiği belirtilmiştir. Açık hapishanelerde idari alanların dezenfekte edildiği, mahpusların kullandığı ortak alanlarda bu işlemlerin yapılmadığı iletilmiştir. Mahpuslardan edindiğimiz bilgilerden bir diğeri de koğuşların temizliğinin çoğunlukla o koğuşlarda kalan mahpuslar tarafından yapıldığıdır. Hapishanelerin diğer alanlarında yapılan dezenfeksiyon işlemleri koğuşların iç temizliği için yapılmamıştır. Koğuş içinde gerekli hijyen önlemlerini almak ve koğuş temizliğini yapmak mahpusların gösterdikleri bireysel çabayla ilerlemiştir. Temizlik algısının mahpustan mahpusa değiştiği düşünüldüğünde 17