Bu rapor, 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra çocuk mahpusların durumunu tespit etmek ve
atılması gereken adımları planlamak amacıyla 26 Nisan 2023 tarihinde yaptığımız, 14 il
barosundan (Bolu, Bursa, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, İstanbul, İzmir, Kayseri, Kütahya,
Malatya, Manisa, Muğla, Sakarya, Samsun) çocuk hakları alanında çalışan 21 avukatın katıldığı
toplantı notlarının analiz edilmesi ile oluşturuldu. Rapor, toplantıya katılan avukatların
deneyim ve aktarımları ile sınırlı olmakla birlikte, çocuk mahpuslar özelinde baro Çocuk Hakları
Merkezi üyelerinin ve sivil toplumun bir araya geldiği ilk toplantının çıktısı olması ve
depremden sonra çocuk adalet sisteminin ve infaz kurumlarının mevcut durumları hakkında
durum tespitlerini içermesi nedenleriyle, ileride yapılacak çalışmalar için ön araştırma
niteliğine sahip.
Raporun ilk bölümünde, deprem sonrasında avukatların ve baroların, çocuk adalet sisteminin
ve çocuk hapishanelerinin durumunu, katılımcı avukatların tanıklılığıyla somutlaştırdık.
Deprem özelinde adli sistemdeki çocuklar ve çocuk mahpuslar için ne yapılmalı sorusuna yanıt
aradığımız ikinci bölümde, bilgi edinme ve tespit, barolar arası koordinasyon, çocuk adaletinde
kamu ve sivil toplum paydaşları arası iş birliği, farkındalık ve kapasite geliştirme, çocuk
yargılamasına yönelik talepler başlıklarına ulaştık. İş birlikleri üzerine değerlendirmeler
yaptığımız üçüncü bölümde ise savunu çalışmaları, Barolar ve Vakıf arasında bilgi paylaşımı,
bilgi üretimi, erişilebilir olma, çocukların yönlendirilmesi ve takibi konularında ortaklaştık.
Rapordaki tüm bulgular, depremin barolara, adliyelere, avukatlara ve çocuklara verdiği zarar
nedeniyle çocuk adalet sisteminde hızlı bir gerilemenin yaşanacağı tehlikesi ile karşı karşıya
olduğumuzu gösteriyor.
Deprem gibi travmatik bir yaşam olayının ardından çocukların kapalı kurumlarda tutulmaya
devam edilmelerinin çocuğun yüksek yararı ilkesi, gelişim ve sağlık haklarının ihlali
niteliğinde olduğunu hatırlatarak, raporumuzda yer alan
- Çocuk ceza infaz kurumlarının bağımsız izlemeye açılması,
- Afete hazırlıklı barolar ve bu barolar arasında koordinasyon & destek
mekanizmalarının oluşturulması,
- Afete hazırlıklı çocuklara özgü kurumlar ve bu kurumların hesap verebilir hale
gelmesi,
- Baro, kamu ve sivil toplum örgütleri arasında iş birliklerinin geliştirilmesi,
- Adalet sistemi içindeki çocuklarla ilgili veri eksikliğinin giderilmesi
taleplerinin, çocuk haklarını geliştirecek politikalar üretilmesi için hayati olduğunu
vurguluyoruz.
Deprem ve Çocuk Mahpuslar Ön Araştırma Raporunun gelecek depremler beklenmeden çocuk
mahpuslar için gereken adımların atılmasına katkı sunmasını diliyoruz.