CİSST 2021 YILI HAPİSHANELER RAPORU şekilde yapıldığını ve bu dayatma dolayısıyla tedaviye erişimde güçlük çektiklerini iletmişlerdir. Mahpuslara Muameleye Dair Birleşmiş Milletler Asgari Standart Kuralları (Nelson Mandela Kuralları) madde 51 ve 52’de beden aramalarının mahpusun mahremiyetine gereksiz yere müdahale etmek için kullanılamayacağı ve ancak mutlak bir gereklilik söz konusuysa başvurulabileceği belirtilmektedir. Dünya Tabipler Birliği’nin beden aramalarıyla ilgili açıklamasında ise aramanın gerekli eğitimi almış kişilerce yapılması gerektiği belirtilmektedir. Genel olarak hastane sevklerinin geç yapılması, revire çıkamama, ameliyata götürülmeme veya ameliyat tarihinin ertelenmesi, düzenli kullanılan ilaçların verilmemesi, raporlarının yenilenmemesi, hastalığıyla ilgili yeterli bilgi alamama, tetkik sonuçlarının ve raporlarının verilmemesi ve kelepçeli muayeneye yönelik şikâyetler 2021 yılında da devam etmiştir. 5.2.2 Ağız ve Diş Sağlığı ile İlgili Hizmetlere Erişim Ağız ve diş sağlığı ile ilgili rahatsızlıkları olan mahpusların tedaviye erişimde güçlük çektikleri, özellikle diş kaybı olan mahpusların tedavilerinin aksadığı ya da eksik yapıldığı, sorunlarının çözülmediği şeklinde şikâyetler gelmiştir. Hapishanedeki diş ünitelerinde yeterli malzeme ve ekipman (örn. röntgen cihazı) bulunmaması nedeniyle ağız ve diş sağlığı ile ilgili sorun yaşayan mahpuslar çoğunlukla hastanelere yönlendirilmektedir. Pandemi dolayısıyla geçici olarak hizmet sağlayamayan Ağız ve Diş Sağlığı Hastaneleri, Haziran 2021 itibarıyla tekrardan hizmet vermeye başlamış ancak mahpusların sağlık hizmetlerine erişmede yaşadığı güçlükler sürmüştür. Bu süreçte birçok mahpus tedaviye erişemediği için ağrı kesici aldığını iletmiştir. Ağız ve Diş Sağlığı Hastanelerinin bir süre sevke kapalı olması, bekleme süresini uzatmıştır. Derneğimize mektup yoluyla ulaşan bir başka mahpus ise hastaneler açıldıktan sonra diş tedavisine erişemediğini iletmiş, yaptığımız başvurular sonrası tedavisine başlanmıştır. Ancak mahpus bir sonraki mektubunda, insan hakları başvurularında bulunulduğu için kısa bir süre içerisinde isteği dışında başka bir kuruma naklinin gerçekleştiğini, tedavisinin yarıda kaldığını iletmiştir. 5.3. AĞIR HASTA MAHPUSLAR Ağır hasta mahpusların hastalıklarının tedavisi ve takibi için hastanelere gitmeleri sağlansa da zaman zaman mahpuslara hastanede yer yok denilerek hapishaneye geri gönderildiği durumlar yaşanmıştır. Yatarak tedavinin mümkün olmadığı hastanelerde ağır hasta mahpusların acil durumlarda bir hafta içerisinde birkaç defa hastaneye kaldırılması gerekmiştir. Mahpusun hastanede yattığı süre zarfında görevli personelin de hastanede bekletilmesi gerektiği için mahpusların tedaviye erişimleri engellenmiş, mahpusları personel tekrar hapishaneye geri götürmüş ve zaman zaman mahpuslar 24 saat içinde birden fazla kez acile kaldırılmışlardır. Yatarak tedavi edilmesi gerektiği belirlenen ağır hasta mahpusların kelepçeli muayene edilmeleri de mahpusların kelepçeli muayeneyi reddetmeleri sebebiyle tedavilerinin yarıda bırakılarak hapishaneye geri götürülmelerine neden olmuştur. Hassas gruplardan olan hasta mahpusların özel ihtiyaçları bulunmaktadır. Türkiye hapishanelerinde ortalama olarak 1500 ağır hasta mahpus bulunduğu bilinmektedir.82 Resmi istatistiklere erişmek mümkün olmadığı için net bir sayı verilememektedir. Çoğu zaman çoklu ve kronik rahatsızlıkları olan ağır hasta mahpusların tedavileri hapishane koşullarında mümkün olamaz. Hayati tehlike taşıyan mahpuslar ceza infazının ertelenmesi için başvurular yapmakta ve hastanelerden olumlu yönde heyet raporu alabilseler de Adli Tıp Kurumundan çoğunlukla “cezaevinde kalabilir” 38