CİSST 2021 YILI HAPİSHANELER RAPORU 3.3. Hapishanelerin İç Yapısı ve Sorunlar COVID-19 salgını koğuşlarda kişi başına ayrılan alan, sosyal mesafe, hijyen, sağlık koşulları ve besine erişim gibi birçok konuyu gündeme getirmişti. Mahpusların halihazırda kısıtlı olan hakları pandemi ile birlikte daha da sınırlandırılmış, hastalık riski ile birlikte dış dünya ile iletişimleri asgariye inmiştir. Bu bölümde COVID-19 ile birlikte oluşturulan karantina koğuşlarının koşullarına, diğer koğuşlarda ve hücrelerde karşılaşılan yapısal sorunlara yer verilecektir. 3.3.1. Karantina Koğuşları COVID-19 ile mücadele tedbirleri kapsamında hapishanelerde alınan öncelikli önlemlerden biri mahpusların dışarıyla temas etmeleri halinde izolasyona ve karantina odalarına/koğuşlarına alınmalarıydı. Pandeminin ilk yılında aktarılan sorunlar, önlemlerin ve uygulamaların her hapishanede aynı sürede ve itina ile uygulanmadığını göstermişti.66 Bu dönemde Türkiye’deki tüm ceza infaz kurumlarının bu önlemleri nasıl yorumladığı, uygulamaların hangi süre zarfında hayata geçirildiği, mahpusların yaşamlarını doğrudan etkileyen hangi düzenlemelerin yapıldığı, bu uygulamaların hangi mekanizmalarla denetlendiği şeffaf olarak aktarılmamıştır. 2020 yılında olduğu gibi 2021 yılında da, karantina koğuşlarının koşulları CİSST’e çok sayıda gelen şikâyetlerden olmuştur. Bunları karantina koğuşları arasında farklılaşan uygulamalar, koğuşların koşulları ve mahpusların sağlık hakkına erişirken yaşadıkları sorunlar olarak sıralamak mümkündür. Karantina koğuşu veya odaları olarak nitelendirilen mekânların koşulları hapishaneden hapishaneye değişiklik göstermiştir. Bazı hapishanelerde bunlar için özel alanlar ayrılırken, bazı hapishanelerde ise kapasite yetersizliği, koğuş niteliğinde boş alanların bulunmaması sebebiyle görüş için kullanılan görüş kabinleri, sosyal aktiviteler için kullanılan atölyeler gibi COVID-19 ile işlevsizleşmiş yerler koğuşlara dönüştürülmüştür. Bu odaların koğuş yapısına göre tasarlanmaması, karantina koğuşuna dönüştürülürken havalandırma, tuvalet ve banyo gibi ihtiyaçlara göre yeniden organize edilmemesi birçok soruna sebep olmuştur. Hızlıca koğuşa çevrilen bu alanlarda yatak, dolap, masa gibi eksiklikler de çok uzun süre çözülememiş, mahpuslar karantina sürelerini zaman zaman yerde yatarak geçirmiştir. Karantina koğuşlarının hijyenik olmaması, mahpusların yeterli ve düzenli temizlik malzemesine erişimlerinin olmaması koşulları daha da zorlaştırmıştır. Kronik hastalıkları olan risk grubundaki mahpuslar ile dışarıyla temas halinde olup karantina koğuşunda 14 gün kalması gereken mahpuslar aynı alanlarda tutulmuştur. Karantina koğuşlarındaki sirkülasyon ve farklı sürelerde koğuşa alınan mahpusların da süreye göre ayrıştırılmadan aynı alanda kalması, diğer mahpusların karantina sürelerini de etkilemiş, bazı mahpusların uzun süre karantina koğuşlarından çıkamamasına neden olmuştur. Karantina koğuşlarının kalabalık olduğu ve sosyal mesafenin sağlanamadığı da birçok kez aktarılmıştır. Hastanelere sevk edilen mahpusların döndüklerinde 14 gün karantina koğuşunda kalmaları gerektiğinden, karantina koğuşlarının bulaş risklerinden ve uygun koşulların sağlanamamasından endişe eden mahpuslar, hastaneye sevk başvurularını ertelediklerini 2021 yılında da sıklıkla belirtmişlerdir. Demirbaş H. B, (2022), Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği Yıllık Rapor 2021. https://cisst.org.tr/wp-content/uploads/2021/12/cisst_annual_report.pdf Erişim Tarihi: 16.06.2022. 66 20