CİSST 2021 YILI HAPİSHANELER RAPORU Aslında yönetmelik gereği, kamu veya özel sektör hesabına çalıştırılan mahpuslara asgari ücretten düşük ödeme yapılamaz. Ancak, asgari ücret bedeli İşyurdu hesabına yatırılmakta ve işçiler bu ücret yerine “Yüksek Kurulca belirlenen ücret”i almaktadırlar. Aradaki fark ise İşyurdu Kurumuna kalmaktadır. 5510 sayılı kanunun 60. maddesine göre, hapiste bulunan hükümlü ve tutuklu mahpuslar, genel sağlık sigortasından faydalanamazlar; mahpusların sağlık giderleri Adalet Bakanlığı tarafından karşılanır. Bu nedenle mahpusların aileleri bu sağlık yardımından faydalanamaz. Mahpuslar ancak isteğe bağlı sigortalı olduklarında emekli olabilirler, aileleri de bu sigortalılık üzerinden sağlık yardımı alma hakkını elde ederler. Ancak, isteğe bağlı sigortalı olmak için ödenmesi gereken aylık prim alt sınırı hapishanede herhangi bir kolda çalıştırılan mahpusun alacağı ücretin çok üstündedir.129 Politika Önerisi: Çalışan mahpusların sigortaları emekliliği de kapsayacak şekilde yeniden düzenlenmelidir. İşçi mahpusların aldıkları ücretler sendikaların da katılımıyla yeniden belirlenmelidir. Pandemi Sürecinde Üretim Haber taramalarından edindiğimiz bilgiye göre, Bünyan Ceza İnfaz Kurumunda bulunan yaklaşık 5 bin mahpus, İşyurtlarına bağlı atölyelerde çalışmakta ve bu çalışmalar sonucunda günlük 50 bin maske, 20 bin spanç, 3 bin önlük ve özel güvenlik kıyafeti üretilmektedir.130 Sinop E Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumunda ise mahpuslara hazır giyim sektöründe mesleki eğitimler verildiği ve oluşturulan tekstil atölyesinde mahpuslar tarafından mont, pantolon ve gömlek üretimi yapıldığı belirtilmiştir.131 Başka bir haberde ise, Aydın Açık Ceza İnfaz Kurumunda ise mahpuslar tarafından 23 dekarlık alanda pitaya meyvesinin yetiştirildiği bilgisi yer almaktadır.132 Kurum dışında faaliyet gösteren ve alınan koronavirüs önlemleri kapsamında 2020 yılında faaliyetlerine ara verilen kafeterya, çay ocağı, kantin vb. atölyeler, COVID-19 önlemlerinin devam etmesi nedeniyle 2021 yılında da faaliyet gösterememiştir. 2021 yılı içerisinde işçi mahpuslar tarafından derneğimize, ücretlerin yetersiz olduğuna, PCR testi pozitif çıkan mahpuslarla aynı ortamda çalıştırıldıklarına, bazı infaz koruma memurları tarafından psikolojik şiddete uğradıklarına dair şikâyetler aktarılmıştır. Bunun yanında çay ocağı ve yemekhanede çalışan mahpuslara iş sağlığı ve güvenliği uyarınca uygulanması gereken muayene ve kontrollerin uygulanmadığı, iş sağlığı ve güvenliği için gerekli olan tulum, çizme, eldiven gibi temel ihtiyaçların karşılanmadığı bildirilmiştir.133 Politika Önerisi: İşyurtlarında, iş güvenliği ve işçi sağlığı açısından uzman personel (iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi) istihdam edilmelidir. İşçi mahpusların iş güvenliği ve sağlığı dikkate alınarak temel ihtiyaçlarının karşılanması sağlanmalıdır. https://mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5510.pdf. Erişim Tarihi: 24.06.2022 https://www.haberler.com/hem-ogreniyorlar-hem-uretiyorlar-14234200-haberi/) Erişim Tarihi: 28.02.2022 131 https://www.haberler.com/sinop-kapali-ve-acik-ceza-infaz-kurumundaki-14435746-haberi/ Erişim Tarihi: 28.02.2022 132 https://www.mansetaydin.com/haber/7830601/cezaevinde-ilk-hasat-yapildi Erişim Tarihi: 28.02.2022 133 https://iydb.adalet.gov.tr/Resimler/BilgiBankasi/34202232523PMFaaliyet%20Raporu%202021.pdf s. 39, 55, 40,42, 53 Erişim Tarihi: 28.02.2022 129 130 83