CİSST 2021 YILI HAPİSHANELER RAPORU Koğuş Aramaları ve Üst Aramaları Pandemi gerekçesiyle hapishanelerde birçok hak kısıtlanırken sık sık koğuş araması yapılması, bu aramaları yapan infaz koruma memurlarının eldivenlerini değiştirmeden kıyafetlere, yiyeceklere ve çöplere dokunması, aramalar esnasında sosyal mesafe kurallarına dikkat edilmemesi ve koğuşlara kalabalık girilmesi 2021 yılında da kadın mahpusların sağlığını tehlikeye atmaya devam etmiştir. Hapishane giriş çıkışlarında mahpusların üst aramalarının yapılması esnasında da problemler yaşanmaktadır. Bazı hapishanelerde, sağlık, mahkeme gibi sebeplerle hapishane dışına çıkması gereken kadın mahpusların üstleri hapishanede kadın iç güvenlik görevlilerince arandıktan sonra dış güvenlik görevlileri tarafından da aranmak istenmektedir. Bazı kadınlar bu uygulamayı kabul etmeyerek koğuşlarına yahut kaldıkları odalara dönmekte, hastaneye sevk edilmekten mümkün olduğunca imtina etmektedir. 12.11.2021 tarihinde Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin aramayı düzenleyen 34. Maddesinde yapılan değişiklikler kapsamında çıplak arama kavramı detaylı arama olarak değiştirilmiştir. Nelson Mandela Kurallarında mahpusların üst aramalarının insan onuruna ve mahremiyetine saygılı biçimde, ölçülülük, yasallık ve gereklilik ilkelerine uygun olarak yapılması gerektiği belirtilmektedir. Her ne kadar kanunda detaylı arama kavramı kullanılmaya başlanmışsa ve detaylı arama istisnai bir arama biçimi olarak tanımlanmışsa da, uygulama aynı kalmış; detaylı üst aramaları her mahpusu kapsayan bir rutin olmaya devam etmiştir. Bu durum kötü muamele niteliğini sürdürmektedir. Politika Önerisi: Detaylı arama ve iç beden araması tamamen kaldırılmalı, mahpusun bulundurulması yasak madde veya eşya bulundurup bulundurmadığı tarama cihazı gibi araçlar kullanılarak tespit edilmeli, cihazla dahi olsa beden araması bir tabip tarafından yapılmalı ve kadınlar doktorun cinsiyetini belirleyebilmelidir. Tüm arama uygulamaları sıkı şartlara bağlanmalı, bu şartlar yasalarda açıkça düzenlenmeli, aramalar erkek infaz koruma ve jandarma görevlilerinin gözetim alanının tamamen dışında gerçekleştirilmelidir. Hapishaneler Arası Sevk ve Görüşler Mahpusların isteğe bağlı sevk talepleri çoğunlukla kapasite doluluğu gerekçesiyle reddedilmekte, bu sebeple mahpuslar ailelerinden ve çocuklarından uzak hapishanelerde kalmaktadır. Pandemi gerekçesiyle bir süre durdurulan isteğe bağlı sevklerin 2021 yılında yapılmaya başlanmasına rağmen, sevk taleplerinin reddedilmesi sorunu devam etmektedir. Ailelerinden uzak hapishanelerde kalan mahpusların aileleri, yakınlarının yaşlı veya kronik hastalığının olması halinde yolculuk esnasında bulaş riskinin yüksek olması sebebiyle ziyarete gelememektedir. Mahpus yakını kadınlardan, açık görüş ziyaretlerine girişte yapılan üst aramaları esnasında pedleri varsa pedlerinin çıkarılması yahut gösterilmesinin istendiği vakalar yaşanmıştır. 53