CİSST 2021 YILI HAPİSHANELER RAPORU
3.3.2. Isınma ve Aydınlatma
Mahpusların yaşamlarını sürdürmeye devam edecekleri alanların hapishanelerin bulunduğu yerin coğrafi koşulları
ve iklim şartları gözetilerek oluşturulması ve yenilenmesi gerekir. COVID-19 salgınıyla beraber sosyal mesafenin
sağlanması ve bulaş riskinin ortadan kaldırılması için koğuşların yapısal durumlarının ve havalandırma sistemlerinin
kritik önemde olduğu anlaşılmıştır.
Havalandırma alanlarının yasada belirtilen sürelerde azami ölçüde kullandırılmaması, hem mahpusların hareket
alanını kısıtlamış hem de kapasitesinin üstünde mahpus barındıran koğuşların yeterince havalandırılamamasına
sebep olmuştur.
Pencerelerin yeterince büyük olmaması, yeterli gün ışığından faydalanamamak da aktarılan
şikâyetler arasındadır. Sıcaklığın değişkenlik gösterdiği, sis veya nem gibi farklı hava değişimlerinin yaşandığı
dönemler, havalandırma alanlarının açık bırakılmaması veya sürekli kapatılması temiz havaya erişimi engellemiştir.
Bazı hapishanelerde pencerelerin mahpuslar tarafından açılmaması için sabitlendiği üzerine şikâyetler de gelmiştir.
3.3.3. Hijyen
Mahpusların bu konuda aktardıkları şikâyetleri hapishanelerdeki genel hijyen tedbirleri, mahpusların kişisel
hijyenlerini sağlamada karşılaştıkları sorunlar ve temizlik ürünlerine ulaşırken yaşanan engeller başlıklarıyla
sıralamak mümkündür.
Bu dönemde mahpusların koğuşlardaki ortak alanları temiz tutabilmesi için temizlik malzemelerine düzenli
erişebilmeleri fazlasıyla önem kazanmıştır. Mahpusların bu malzemeleri kantinden ücretini ödeyerek temin ettikleri
düşünüldüğünde ekonomik durumu iyi olmayan mahpusların yeterli malzemeye erişiminin imkânsızlaşacağını
tahmin etmek zor değildir. 2021 yılında mahpusların alım güçleri daha da düşmüş, hijyen malzemelerine ücretsiz
erişimlerinde de sorunlar yaşanmıştır.
Mahpuslara Muameleye Dair Birleşmiş Milletler Asgari Standart Kurallarının (Nelson Mandela Kuralları, 2015)
18. Maddesinde67 bu durum şöyle açıklanmıştır: “Mahpusların kendilerini temiz tutmaları zorunludur ve bu amaçla
kendilerine sağlıkları ve temizlikleri için gerekli su ve tuvalet malzemesi sağlanır. Mahpusların özsaygılarına
uygun bir dış görünümü sürdürebilmeleri amacıyla, saç ve sakalların uygun şekilde bakımı için gerekli araçlar
sağlanır ve erkekler düzenli tıraş olabilmelidir.” Bu malzemelere erişememekten kaynaklı yaşanacak sorunlar
için mahpuslara temizlik ve hijyen malzemelerinin ücretsiz sağlanması, dağıtımın tüm mahpusları kapsayacak
şekilde eşit ve sürdürülebilir olarak devam edebilmesi için de gerekli düzenlemelerin mevzuata girmesi
önemlidir.68
https://tihv.org.tr/wp-content/uploads/2020/04/nelson-mandela-kurallari-mahpuslara-muameleye-dair-birlesmis-milletler-asgari-standart-kurallari-turkce.pdf
Erişim Tarihi: 12.01.2021
68
Bu kapsamda koordinasyonunu Çağdaş Hukukçular Derneği, Hak İnisiyatifi, İstanbul Diş Hekimleri Odası, İstanbul Tabip Odası, İnsan Hakları Derneği, Özgürlük
İçin Hukukçular Derneği, Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası, Türkiye İnsan Hakları Vakfı ve Toplum ve Hukuk Araştırmaları Vakfı ile birlikte üstlendiğimiz
“Hapishanelerde Ücretsiz Temizlik Kiti” kampanyasını başlattık. Aralık ayında sivil toplum örgütleri ve meslek odalarının imzasına açarak bir basın metni kaleme aldık:
https://cisst.org.tr/basin_duyurulari/mahpuslarin-temizlik-maddelerine-erisimleri/ Erişim Tarihi: 15.07.2021
67
21